Jesteś tutaj:

Macierzanka tymianek  (tymianek pospolity, tymianek właściwy, macierzanka zwyczajna)

Grille ogrodowe
Jaskry azjatyckie na balkon i do ogrodu
Lewkonia letnia - barwna i pachnąca
Narcyzy - uprawa i pielęgnacja
Oprysk naturalny i chemiczny przeciw mszycom
Oprysk przeciw uciążliwym komarom
Róże - galeria zdjęć
Słoneczniki ozdobne - kwiaty słońca
Szałwia lekarska
Trytoma groniasta (Kniphofia ogrodowa) - Płonąca Pochodnia
Uprawa roślin doniczkowych
Wilczomlecze w ogrodzie

Macierzanka tymianek (tymianek pospolity, tymianek właściwy, macierzanka zwyczajna)

Macierzanka tymianek należy do bardzo popularnych roślin wieloletnich, cenionych ze względu na walory smakowe oraz właściwości lecznicze. Znana już w starożytności (Grecja, Rzym, Egipt) wykorzystywana była przede wszystkim do balsamowania zwłok, jako lek w postaci np. naparu oraz jako roślina przyprawowa. W Europie Środkowej  pojawiła się dopiero w XI  w, a jej uprawę rozpoczęli benedyktyńscy mnisi. Wówczas to nabrała znaczenia jako roślina przyprawowa. Do Polski trafiła za czasów królowej Bony.

Thymus vulgaris w stanie dzikim występuje w krajach śródziemnomorskich m.in. Hiszpanii, Maroku, Francji, Włoszech. Porasta skaliste, bardzo słoneczne i ciepłe zbocza, tworząc zwarte skupiska. Współcześnie uprawiany w krajach europejskich, Ameryce Północnej, a nawet Afryce.


Tymianek to niewielka krzewinka


Macierzanka zwyczajna to niewielkich rozmiarów krzewinka (półkrzew), należąca do rodziny wargowatych, osiągająca 10- 40 cm wysokości. Charakteryzuje się drewniejącymi, czterokanciastymi  łodygami, na których osadzone są, niewielkie, eliptyczne, skórzaste oraz podwinięte na brzegach liście. Kwiaty drobne, różowe, fioletowe do białych, zebrane w główkowate kwiatostany, osadzone na szczytach pędów. Kwitnie od maja do października.


Uprawa i pielęgnacja


Pochodzenie oraz naturalne środowisko tymianku powinno być wskazówką jakie warunki należy zapewnić roślinie, aby w pełni i jak najdłużej cieszyć się jej dobroczynnymi dla nas właściwościami. Przede wszystkim należy zapewnić jej słoneczne, ciepłe i zaciszne stanowisko o wystawie południowej i południowo- wschodniej. Podłoże przepuszczalne, piaszczyste, suche oraz wapienne. Warto zadbać o odpowiednie przygotowanie podłoża dla tymianku, ponieważ na jednym stanowisku może rosnąć nawet do kilku lat (3- 4 lata). Macierzankę tymianek możemy uprawiać zarówno w ogrodzie jak i na balkonie.

Pielęgnacja ogranicza się do odchwaszczania, spulchniania podłoża, nawożenia (najlepiej dobrze przerobionym kompostem), a co kilka lat odmładzania, poprzez podzielenie dorodnej kępy na mniejsze sadzonki i posadzenie na nowym stanowisku. Uprawa między warzywami (kapusta, sałata), poza urozmaiceniem nasadzeń, ograniczy obecność ślimaków oraz innych szkodników. W mroźne zimy tymianek może przemarzać - głównie młode rośliny, dlatego warto o nie szczególnie zadbać i okrywać np. słomą.

Kwitnący tymianek

Kwitnący tymianek 

Rozmnażanie


Tymianek możemy rozmnożyć poprzez nasiona, podział starszych kęp, a nawet sadzonki zielne.  W mieszkaniu nasiona możemy wysiać już w marcu do skrzynek, miesiąc później do inspektu, a od maja wprost do gruntu. Nasiona wysiewamy płytko! Przy sprzyjających warunkach nasiona kiełkują już po około tygodniu. Już kilkucentymetrowe rośliny możemy wysadzać na miejsce stałe w rozstawie 40 x 30 cm. Pamiętajmy, że tymianek wysadzamy w maju, kiedy to minie niebezpieczeństwo pojawienia się późnowiosennych przymrozków.


Zbiór


W ciągu roku zbiór ziela tymianku powinien być przeprowadzony dwukrotnie, pierwszy znaczący w maju, jeszcze przed kwitnieniem, a drugi w sierpniu/wrześniu. Należy zaznaczyć, że pierwszego zbioru dokonujemy w drugim roku uprawy. Zbiór najlepiej przeprowadzić w słoneczną i bezdeszczową pogodę, kiedy to rośliny są najbardziej aromatyczne, zawierają najwięcej olejku. Ze względu na płytki i mało rozgałęziony system korzeniowy, przy zbiorze ziela należy uważać, aby nie uszkodzić roślin.

Ziele ścinamy  na wysokości do około 10 cm nad ziemną, a więc powyżej zdrewniałych pędów. Termin drugiego cięcia powinien być przestrzegany, nie należy opóźniać zbioru, ponieważ późniejsze cięcie negatywnie wpływa na zimowanie rośliny, która  nie zdąży się zregenerować. Poza tym ziele tymianku możemy pozyskiwać na bieżąco, w razie potrzeby.

Pozyskane ziele należy najpierw dokładnie wysuszyć w suchym, ciepłym oraz zabezpieczonym przed słońcem miejscu. Temperatura suszenia nie powinna przekraczać 30-35 °C. Po wysuszeniu odrzucamy zdrewniałe pędy, a ziele przechowujemy w szczelnych pojemnikach. Suszone ziele tymianku jest o wiele bardziej aromatyczne niż te świeżo zerwane.

Tymianek

Tymianek

Właściwości macierzanki tymianek


Jej wyjątkowe właściwości przyprawowo-lecznicze wynikają z zawartości olejku lotnego, w którego składzie, większość stanowi tymol. Poza nim warto wymienić m.in. karwakrol, cymol, gorycze, saponiny, garbniki oraz flawony

Zastosowanie w lecznictwie

Zawartość substancji czynnych sprawia, że macierzanka tymianek znalazła zastosowanie w lecznictwie. Ziele pomaga w problemach układu pokarmowego: nieżytach, wzdęciach, biegunce. Działa wykrztuśnie oraz poprawia apetyt. Od starożytności cenione są jej właściwości bakteriobójcze, przeciwzapalne oraz dezynfekujące, które bardzo często wykorzystuje się przy produkcji past do zębów. Herbatka z tymianku jest dobra na kaszel i przeziębienie.

Zastosowanie w kuchni

Ze względu na swój wyjątkowy, bardzo wyrazisty aromat oraz gorzkawy, wręcz palący smak, tymianek doskonale pasuje do aromatyzowania dań mięsnych (m.in. dziczyzny, ryb, kaczki, cielęciny oraz wołowiny). Stosowany także jako dodatek do sosów, pasztetów, serów, wędlin oraz warzyw. Przyprawa jest bardzo popularna, zwłaszcza w kuchni francuskiej, hiszpańskiej oraz włoskiej.




Tymianek pospolity jako roślina ozdobna


Thymus vulgaris to mało wymagająca bylina o znaczących walorach dekoracyjnych, dlatego może stanowić świetne uzupełnienie rabat w ogrodzie ozdobnym. Ze względu na swoje pochodzenie i warunki w jakich występuje, z pewnością powinna odnaleźć się w ogrodach skalnych, ogrodach w stylu śródziemnomorskim. Świetnie prezentuje się na tle kamieni. Zróżnicowanie pod względem barwy kwiatów (różnorodność odmianowa)  sprawia, że mamy więcej możliwości przy aranżacji ogrodu.

Warto pamiętać o wszystkich walorach macierzanki tymianek i w pełni wykorzystać, na każdej płaszczyźnie.


Uwagi końcowe


Macierzanka tymianek słynie ze swych właściwości leczniczych i przyprawowych, ale pamiętajmy, że w nadmiarze i ona może nam zaszkodzić. Z pewnością, z ilością spożywanego tymianku nie powinny przesadzać osoby mające problemy z pracą serca oraz kobiety w ciąży.

Grzegorz Bogucki


Koniecznie zobacz