Jesteś tutaj:

Dalie (Georginie) - kwiaty tysiąca odmian

Gazanie - słoneczny akcent w ogrodzie
Jaskry azjatyckie na balkon i do ogrodu
Kleome ciernista - egzotyka w ogrodzie
Kosmos w ogrodzie - bogactwo odmianowe
Kwiaty cięte - trwałość kwiatów w wazonie
Lobelia w ogrodzie na balkonie i tarasie
Słoneczniki ozdobne - kwiaty słońca
Szarłat - Amaranthus
Tojeść - odmiany, uprawa i pielęgnacja
Trytoma groniasta (Kniphofia ogrodowa) - Płonąca Pochodnia

Dalie (Georginie) - kwiaty tysiąca odmian

Dalie to jedne z najpopularniejszych roślin ozdobnych o wszechstronnym zastosowaniu. Każdego roku zdobią ogrody przydomowe, działki, tarasy oraz balkony. Dalie ogrodowe charakteryzują się olbrzymim zróżnicowaniem, dostępnych są tysiące odmian z których można tworzyć niezapomniane kompozycje.

W ogrodach uprawiamy mieszańce dalii, którym początek dały gatunki, pochodzące z Meksyku. Mieszańce określamy jako dalia ogrodowa (zmienna) - Dahlia x cultorum. Dalie zaliczamy do roślin astrowatych (Asteraceae).

Czy wiesz że …

Dalie określane są także jako georginie. W Europie pojawiły się w XVIII w, a nazwa została nadana na cześć szwedzkiego botanika Andreasa Dala.


Kilka uwag o budowie


Dalie charakteryzują się olbrzymim zróżnicowaniem. Trzeba podkreślić, że w wyniku prac hodowlanych uzyskano tysiące bardzo zmiennych odmian. Zależnie od grupy, wysokość roślin może sięgać nawet 200 cm. Nie brakuje jednak odmian, których wysokość sięga zaledwie 20 cm. Dalie charakteryzują się wzniesionym pokrojem. Na szczycie sztywnych, pustych pędów, w okresie letnim aż do późnej jesieni, ukazują się kwiatostany w formie koszyczków kwiatowych. Kwiaty bardzo zmienne o średnicy do około 30 cm. Liście pierzaste, ciemnozielone podkreślające kolorystykę i kształt kwiatów.

Część podziemna rośliny ma formę bulwiastych korzeni, tworzących tzw. karpy. Trwałość bulw to zaledwie dwa lata, ale w okresie wegetacyjnym, tworzą się nowe bulwy, tak więc dalie możemy zaliczyć do roślin wieloletnich, ale wymagających wykopywania i przechowywania w odpowiednim pomieszczeniu, wspomnianych karp.

Dalia

Dalia

Zróżnicowanie odmianowe


Dalie należą do jednych z najbardziej zróżnicowanych roślin uprawianych w ogrodzie. Ze względu na kształt kwiatostanu możemy wyróżnić:

Dalie pojedyncze

Zaliczamy do nich tradycyjne odmiany dalii, złożone z okółka kwiatów języczkowych. Środek kwiatostanu wypełniony jest kwiatami rurkowatymi. Do tej grupy zaliczymy m.in. bardzo popularne dalie z grupy ‘Top Mix’.


Dalie półpełne

Złożone z kwiatów języczkowych, tworzących 2 - 3 okółki, środek złożony z kwiatów rurkowatych.

Zaliczamy do nich:

- dalie peoniowe (kwiatostan płaskawy, złożony z szerokich kwiatów języczkowych);

- dalie anemonowe (kwiatostany złożone z kwiatów języczkowych oraz sporych rozmiarów, kwiatów rurkowatych);

- dalie kołnierzykowe (pomiędzy kwiatami języczkowymi oraz rurkowatymi widoczna kryza, wyglądająca niczym kołnierzyk).

Dalie

Dalie

Dalie pełne

Jedne z najpiękniejszych, zazwyczaj charakteryzujących się dużym kwiatostanem.

Zaliczymy do nich:

- dalie kaktusowe (odmiany o kwiatach języczkowych, zwiniętych w rurkę);

- dalie półkaktusowe (kwiaty języczkowe częściowo zwinięte w rurkę);

- dalie pomponowe (odmiana o kulistych, ale bardziej spłaszczonych kwiatostanach);

- dalie dekoracyjne (złożone z szerokich kwiatów języczkowych);

- dalie kuliste (kwiaty wyraźnie kuliste i pełne).

Dalia pomponowa

Dalia pomponowa

Wybrane odmiany
 

Nazwa odmiany

Uwagi

‘Alaska’

Odmiana karłowa, charakteryzująca się białymi kwiatami.

‘Arabian Night’

Odmiana o pełnych, ale drobnych kwiatach.

‘Angora’

Odmiana o białych, pełnych kwiatach z ciekawie postrzępionymi płatkami.

‘Disneyland’

Odmiana zaliczana do dalii półkaktusowych.

‘Mimosa’

Odmiana o pomponowych kwiatach.

‘Red Pygmy’

Odmiana zaliczana do kaktusowych o dużych czerwonych kwiatach.

‘Doris’

Odmiana o pomponowych kwiatach barwy pomarańczowej.

‘Banker’

Odmiana o pełnych i czerwonych kwiatach, zaliczana do kaktusowych.

‘Syrena’

Odmiana karłowa o różowawych kwiatach.

‘Comet’

Odmiana o kwiatach półpełnych anemonowych.

‘Krynica’

Piękna purpurowo-czerwona odmiana, zaliczana do półkaktusowych, osiągająca do około 80 cm wysokości.

‘Candy Keene’

Dalia zaliczana do półkaktusowych o różowych kwiatach.

‘Noreen’

Odmiana pomponowa o fioletowych kwiatach.

‘Cadet’

Odmiana pełna.

‘Crazy Love’

Odmiana o dużych kwiatach barwy białej z różowawo-fioletowymi, delikatnymi przebarwieniami.

‘Downham Royal’

Odmiana pomponowa o różowych kwiatach.

‘Park Prinsess’

Odmiana kaktusowa o różowych kwiatach.

‘So Dainty’

Odmiana półkaktuoswa o brązowych kwiatach.

‘Evita’

Dalia półkaktusowa o żółtych kwiatach.

‘Jantar’

Odmiana karłowa o pomarańczowych kwiatach.

‘Rodeo’

Odmiana zaliczana do dalii kaktusowych.

‘Sunny Boy’

Odmiana o pomponowych kwiatach barwy żółtej z czerwonawym obrzeżem płatków.

‘Saint Saens’

Odmiana kaktusowa o żółtoczerwonych kwiatach.

‘Philine’

Odmiana o pojedynczych kwiatach.

‘Red Yellow’

Odmiana o pełnych czerwono- żółtych kwiatach.

‘Hayley Jane’

Odmiana o kremowo- fioletowych kwiatach.

‘Corrida’

Odmiana karłowa o czerwono- pomarańczowych kwiatach.

‘Duet’

Odmiana bardzo wyrazista o pełnych, czerwono- białych kwiatach. Osiąga do około metra wysokości.

‘Summertime’

Ciekawa odmiana o łososiowych kwiatach i brązowawych liściach.

‘Corona’

Odmiana półkaktusowa o czerwonych kwiatach.

‘Hallmark’

Odmiana zaliczana do dalii pomponowych barwy różowej.

 



Stanowisko


Dalie należy uprawiać na stanowisku słonecznym, osłoniętym przed wiatrem, a więc unikamy otwartych przestrzeni. Na stanowisku słonecznym obficiej kwitną i mniej są narażone na choroby grzybowe. Poradzą sobie także na stanowisku lekko półcienistym. Podłoże pod dalie powinno być dobrze uprawione i zasobne. Warto zadbać o dobrą przepuszczalność i wilgotność podłoża.

Dalia - kwiat

Dalia - kwiat

Wymagania i pielęgnacja


Chcąc uzyskać wcześniej kwitnące dalie, już w marcu należy podzielić karpy i posadzić w pojemnikach z przepuszczalnym podłożem. Wykorzystujemy tylko w pełni zdrowe karpy. Tak posadzone rośliny przechowujemy w widnym pomieszczeniu. W cieplejsze dni rośliny wynosimy na zewnątrz, hartując przed ostatecznym posadzeniem w drugiej połowie maja. W tym czasie nie ma już niebezpieczeństwa wystąpienia wiosennych przymrozków.

Podłoże pod dalie powinno być głęboko uprawione, oczyszczone z chwastów, kamieni itp. Następnie warto je uzupełnić dobrze przerobionym kompostem, który poprawi strukturę podłoża. Stanie się ono bardziej chłonne, dzięki czemu będzie lepiej magazynować wodę oraz składniki odżywcze.

Karpy sadzimy taki sposób, aby warstwa ziemi na karpie wynosiła około 5 cm. Odstęp pomiędzy roślinami uzależniony jest od wysokości danej odmiany. Najwyższe dalie sadzimy zachowując odstępy nawet do 100 cm, wysokie do 70 cm, średnie do do 40- 50 cm, a karłowate około 20 cm.

Dalie

Dalie

W celu ograniczenia parowania wody z podłoża oraz ekspansji chwastów, warto ściółkować dalie. Odpowiednia wilgotność podłoża wpłynie na jakość kwitnienia.

Dalie wytwarzają dużo masy zielonej tak więc wymagają nawożenia. Można zastosować wieloskładnikowy nawóz z mikroelementami np. Azofoskę. Nie przesadzajmy z azotem, ponieważ roślina wytworzy dużo masy zielonej, stanie się bardziej podatna na choroby oraz będzie słabiej kwitła.

W przypadku braku opadów należy uzupełniać niedobory wody, poza tym monitorować rośliny w celu ochrony przed chorobami i szkodnikami.

Wysokie odmiany dalii w razie potrzeby należy palikować.

W okresie kwitnienia usuwamy przekwitłe kwiatostany w celu uzyskania obfitszego i dłuższego kwitnienia roślin.

Dalia

Dalia

Zimowanie karp


Dalie w naszym klimacie traktowane są jako rośliny wieloletnie, ale wykopywane i przechowywane w zabezpieczonym przed mrozem pomieszczeniu. Po pierwszych przymrozkach należy ściąć pędy na wysokość około 10 - 20 cm nad ziemią, a następnie wykopać karpy. Po lekkim osuszeniu, należy przenieść je do zabezpieczonego przed mrozem pomieszczenia, gdzie temperatura wyniesie około 5 - 8 °C. Karpy najlepiej rozłożyć w drewnianej skrzynce i przysypać torfem, piaskiem bądź trocinami. W okresie zimowym warto kontrolować stan zdrowia karp, aby w momencie zmian gnilnych, usunąć te z widocznymi śladami porażenia.

Dalie

Dalie

Rozmnażanie


Istnieje kilka sposobów na rozmnożenie dalii. Najczęściej stosowanym jest podziała karp przed ich posadzeniem. Dzielimy tylko zdrowe karpy, usuwając te uszkodzone bądź wykazujące zmiany chorobowe. Do podziału rozrośniętych karp warto zastosować ostry nóż, którym tniemy podziemną część rośliny w taki sposób, aby uzyskać mniejsze karpy na których będzie znajdował się co najmniej jeden pąk, a najlepiej aż trzy. Wszelkie rany należy posypać rozdrobnionym węglem drzewnym.

Drugim sposobem na rozmnożenie dalii, także wegetatywnym jest sadzonkowanie. Polega ono na uzyskaniu sadzonek w okresie zimowym, około lutego. Zdrowe karpy sadzimy w pojemnikach w podłożu torfowym. Pojawiające się pędy odrywamy z tzw. piętką, zanurzamy w ukorzeniaczu, a następnie umieszczamy w doniczkach z przepuszczalnym podłożem, które może stanowić mieszankę torfu i piasku. W ciepłych warunkach ukorzeniamy, a po ukorzenieniu przenosimy do widnego pomieszczenia z temperaturą poniżej 20°C.

Innym sposobem rozmnażania jest rozmnażanie generatywne, a więc poprzez nasiona. Tym sposobem możemy rozmnażać nieliczne odmiany, pamiętając przy tym, że z nasion pozyskanych z własnych roślin uzyskamy rośliny, które nie powtórzą cech rośliny matecznej. Nasiona najlepiej wysiać dość wcześnie, a więc już w lutym- marcu. Siewki należy przepikować do doniczek, a w maju wysadzić na miejsce stale, uprzednio hartując rośliny.

Dalia

Dalia

Choroby i szkodniki


Dalie mogą paść ofiarą wielu chorób w okresie wegetacyjnym oraz podczas zimowego przechowywania karp.

W okresie wegetacji przy zbytniej wilgotności podłoża należy uważać na szarą pleśń, głowniową plamistość oraz zgniliznę twardzikową. W okresie przechowywania karp może pojawić się zgorzel naczyń. Szara pleśń pojawia się na liściach, kwiatach i pąkach kwiatowych, doprowadzając do gnicia zainfekowanych roślin. Na gnijących organach można zaobserwować szary nalot. W przypadku głowniowej plamistości na roślinie można zaobserwować brunatne plamy. Zgnilizna twardzikowa atakuje łodygi i karpy, doprowadzając do ich brunatnienia i gnicia. Zgorzel naczyń doprowadza do gnicia karp, podczas zimowego przechowywania.


Z chorób warto uwzględnić także choroby o podłożu wirusowym np. mozaika dalii. Objawem choroby są mozaikowate, jasne plamy na liściach, a także nienaturalna kolorystyka kwiatów itp. W przypadku chorób wirusowych należy usunąć roślinę.
Szkodniki dalii to przede wszystkim powszechne mszyce, ograniczające wzrost rośliny, a także ślimaki oraz przędziorki. Przędziorki atakują osłabione rośliny, na zbyt suchym stanowisku.

Dalie

Dalie

Zastosowanie


Zróżnicowane dalie mają wszechstronne zastosowanie. Z pewnością można stworzyć z nich bardzo barwne i wyraziste jednogatunkowe rabaty. Zazwyczaj spotykamy je w ogrodach w stylu wiejskim z którym są utożsamiane. Wysokie odmiany sięgające 2 m wysokości najlepiej sadzić w bardziej zacisznych zakatkach w pobliżu ogrodzeń itp. Średnie i niskie w bardziej reprezentatywnych częściach ogrodu. Dalie ciekawie będą prezentować się na tle trawnika, wybrane okazy sprawdzą się także jako rośliny uzupełniające wielogatunkowe rabaty. Niskie i zwarte odmiany sprawdzą się w uprawie pojemnikowej. Mogą stanowić doskonałe uzupełnienie kompozycji na balkonie i tarasie. Zależnie od wyobraźni można tworzyć zróżnicowane kompozycje z daliami. Dalie możemy wykorzystać także na kwiat cięty.

Grzegorz Bogucki



Koniecznie zobacz