Jesteś tutaj:

Kasztanowiec zwyczajny (Kasztan) - drzewo z wieloma zaletami

Klon czerwony uprawa i pielęgnacja
Miłorząb japoński - uprawa, rozmnażanie i zastosowanie
Sadzenie drzew
Skuteczne przesadzanie drzew młodych i starszych
Surmia - Katalpa - Catalpa
Topole w ogrodzie i parku

Kasztanowiec zwyczajny (Kasztan) - drzewo z wieloma zaletami

Brązowe, błyszczące i miłe w dotyku nasiona ukryte w kolczastych łupinach są uwielbiane przez dzieci, bo można z nich stworzyć całe kasztanowe zoo. Tak chętnie zbierane owoce kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum) to nie jedyna zaleta tego drzewa. Kasztanowce to drzewa o sylwetce rozpoznawalnej bez trudu już z daleka - zwykle wytwarzają krótki, gruby pień i wzniesione masywne konary. Może dorastać do 25-30 m wytwarzając kopulastą, lekko cylindryczną koronę. Jego ojczyzną jest południowo-zachodnia Azja i Bałkany, a od XVI w. był sadzony jako drzewo ozdobne w środkowej Europie, gdzie zdziczał i zadomowił się na dobre. Do Polski przywędrował z Austrii pod koniec XVI wieku, pierwsze egzemplarze zasadzono w podkrakowskim wówczas Łobzowie. Kasztanowce dożywają średnio 200 lat.

Jest drzewem bardzo ozdobnym, sadzonym w parkach, ogrodach, przy alejach i kościołach. Uroku nadają mu wiosną - wcześnie rozwijające się soczyście zielone, okazałe liście i duże kwiatostany, latem – ciemnozielone, gęste korony chroniące przed słońcem i deszczem, jesienią – ciekawe owoce i przebarwiające się liście a zimą – malownicze sylwetki i duże brunatne pąki. Z tego powodu drzewa wyglądają atrakcyjnie przez cały rok.

Kora kasztanowca jest początkowo szara i gładka, później ciemnieje i pęka, tworząc łuszczące się płytki. Elastyczne drewno kasztanowca wykorzystuje się rzadko, ponieważ jest miękkie i mało trwałe,  głównie do produkcji mebli. Na grubych, zwieszających się gałęziach wyrastają okazałe, lepkie w dotyku pąki do 3 cm długości, brązowo-czerwone. Są to największe pąki spośród wszystkich drzew europejskich. Po ich rozwinięciu się wydają duże, dłoniasto złożone liście składające się z 5-7 odwrotnie jajowatych listków o piłkowanych brzegach i ciemnozielonym kolorze. Jesienią przebarwiają się na żółto, opadając w całości razem z długą szypułką, stosunkowo wcześnie.

Kwitnący kasztanowiec

Kwitnący kasztanowiec


Kwiaty i kasztany…


Kasztanowce zakwitają na początku maja, najwcześniej już po około 4 tygodniach od rozwinięcia się pąków. Wytwarzają okazałe, wzniesione wiechowate kwiatostany w kształcie piramidy do 30 cm długości z gęsto ułożonymi kwiatami. Pojedyncze kwiaty o pięciu płatkach są białe z żółtą plamką, która jest sygnałem dla pszczół, że kwiat jeszcze nie został zapylony. Kiedy to nastąpi, plamka zmienia kolor na karminowy. Ponad koronę kwiatów wystają długie pręciki.

Z zapylonych kwiatów tylko 1-5 zawiąże kuliste owoce. Będą to dobrze znane brązowoczerwone kasztany z białym, kredowym znaczkiem, dojrzewają we wrześniu i październiku. Są niejadalne a nawet słabo trujące. Okrywa je kolczasta, początkowo zielona a po dojrzeniu żółta łupina, w której schowane są okrągłe, gładkie nasiona, zwykle 1-3 sztuki. Zawierają sporo skrobi i chętnie bywają zjadane prze leśne zwierzęta.

Kasztany

Kasztany

Stanowisko


Kasztanowce dobrze radzą sobie na ubogich stanowiskach,  są jednak są wrażliwe na suszę. Drzewo o tak dużych liściach szybko traci znaczną ilość wody wyparowując ją, dlatego potrzebuje jej zapasu w podłożu. Kasztanowce dobrze znoszą nawet ciężkie mrozy i praktycznie nie wymarzają. Dużo gorzej radzą sobie natomiast z zanieczyszczeniem i chociaż pięknie wyglądają rosnąc wzdłuż parkowych alei, nie powinny być sadzone przy ruchliwych drogach.

Odmiany kasztanowca zwyczajnego o ograniczonej sile wzrostu nadają się do niewielkich nawet ogródków, trzeba jednak pamiętać, że drzewa te rzucają dużo cienia i uprawa innych roślin pod nimi będzie bardzo trudna – tym bardziej że płytko rosnące korzenie zabierają z ziemi wilgoć i składniki pokarmowe.

Gatunek typowy potrzebuje sporo przestrzeni i można go polecić jedynie do większych ogrodów. Jesienią, ze względu na okazałe liście i owoce będzie zaśmiecał okolicę, dlatego opady trzeba sukcesywnie grabić.

Kasztanowiec

Kasztanowiec

Rozmnażanie


Odmiany ozdobne kasztanowca rozmnaża się głownie poprzez szczepienie. Gatunek typowy rozmnażamy tylko przez wysiew nasion, czyli kasztanów (drzewo nie wydaje odrostów). Tuż po zbiorze należy je lekko wysuszyć i od razu posadzić. Kasztany przetrzymywane do wiosny w warunkach pokojowych wyschną zupełnie i już nie wykiełkują, dlatego jeśli zależy nam na przechowaniu ich do wiosny można je umieścić w wilgotnym piasku w chłodnym pomieszczeniu.

Kasztanowiec zwyczajny

Kasztanowiec

Szrotówek, utrapienie kasztanowców


Jeszcze kilkanaście lat temu wszystkie kasztanowce zwyczajne przebarwiały się jesienią na piękny, złotożółty kolor. Od kiedy jednak pojawił się w Polsce na masową skalę szrotówek kasztanowcowiaczek zostaliśmy pozbawieni tego widoku. Motyl ten składa jaja do wewnątrz blaszki liściowej, tam też wykluwają się i żerują larwy, wyjadając miękisz. Wyjedzone w środku liście szybko pokrywają się brązowymi, koncentrycznymi plamami i marszczą się. Drzewo z roku na rok słabnie, aż w końcu może uschnąć zupełnie. Efektem ataku szrotówka jest także powtórne, jesienne kwitnienie kasztanów. Do walki z tym szkodnikiem, oprócz usuwania i palenia opadłych liści, stosuje się lepkie folie, którymi owijane są pnie drzew. Przyklejają się do nich wędrujące larwy. Porażone liście kasztanowca zwyczajnego należy grabić i palić, ponieważ zimuje w nich szrotówek atakujący drzewa w następnym sezonie.

Kasztanowiec zwyczajny

Kasztanowiec

Polecane odmiany


‘Alek’ – podobna do odmiany ‘Digitata’, wytwarzająca listki o wąskiej blaszce liściowej,  dorastająca do 10m odmiana kolumnowego pokroju.

'Baumannii' – odmiana rosnąca do 25m, wydająca kwiatostany o pełnych, płonnych kwiatach, długo kwitnąca. Nie zawiązuje owoców, polecana do obsadzania alei

'Digitata' - odmiana o wąskiej blaszce liściowej i oskrzydlonych ogonkach liściowych, kwiatostan zwarty, krótszy niż u gatunku typowego.

‘Franek’ – liście tej odmiany mają kremowozółty kolor, najwyraźniejszy wiosną podczas ich intensywnego rozwoju. Rośnie typowo dla gatunku.

'Hampton Court Gold' – angielska odmiana wolno rosnąca, dorastająca do 10 m. Wydaje liście o interesującym, złotożółtym zabarwieniu.

'Memmingeri' - odmiana o liściach początkowo żółtawych, później białozielonkawych z ciemnozielonym żyłkowaniem. Rośnie wolno, kwiatostany okazałe do 40 cm. W pełnym słońcu liście mogą ulegać przypaleniu.

'Pyramidalis' – odmiana wytwarzająca początkowo stożkowatą, później kulistą zwarta koronę, dorastająca do 8m wysokości.

'Umbraculifera' – odmiana wolnorosnąca o gęstej ale niewielkiej kulistej koronie do 4m średnicy. Występuje w formie piennej, nadaje się do sadzenia wzdłuż ulic.

Łukasz Skop


Koniecznie zobacz