Jesteś tutaj:

Tuje (Żywotniki) - odmiany, uprawa, pielęgnacja, rozmnażanie i choroby

Choroby grzybowe i fizjologiczne tui
Formowanie i przycinanie iglaków
Popularne rodzaje i odmiany tui
Prawidłowe przycinanie tui krok po kroku
Przycinanie krzewów
Sadzenie tui - kiedy, jak i gdzie?
Tuja brabant - uprawa, pielęgnacja i rozmnażanie
Tuja szmaragd, smaragd, szmaragdowa - uprawa i pielęgnacja
Tuje kolumnowe i kuliste
Żywopłot z tui - efektowny i praktyczny

Tuje (Żywotniki) - odmiany, uprawa, pielęgnacja, rozmnażanie i choroby

Żywotniki - tuje to jedne z najpopularniejszych roślin iglastych, uprawianych w ogrodach, na działkach, a także w parkach i zieleńcach. Wielka popularność tych drzew i krzewów wynika przede wszystkim z wysokiego poziomu dekoracyjności oraz niewielkich wymagań. Dzięki różnorodności odmian, mamy możliwość stworzenia wyszukanych kompozycji, które zaakcentują wyjątkowość, każdego ogrodu.

Rodzaj Thuja obejmuje kilka gatunków zimozielonych roślin iglastych, zazwyczaj drzew, rzadziej krzewów. Zaliczane do rodziny cyprysowatych (Cupressaceae) w stanie dzikim, występują w Ameryce Północnej oraz Azji Wschodniej.


Kilka uwag o budowie


Najwyższe gatunki rodzaju w swoich ojczystych stronach mogą osiągnąć nawet do 60 m wysokości. W naszym klimacie osiągają dużo mniejsze rozmiary, poza tym, w uprawie liczą się przede wszystkim odmiany. Zazwyczaj charakteryzują się pokrojem stożkowatym oraz kolumnowym. Gałęzie spłaszczone zazwyczaj pokryte dachówkowato przylegającymi łuskami.

Czy wiesz że …

Tuje to drzewa długowieczne, które mogą przeżyć do kilkaset , a nawet tysiąca lat!


Wybrane gatunki rodzaju najczęściej uprawiane w ogrodach


Żywotnik zachodni – niezastąpiony przy nasadzeniach żywopłotowych, osiągający nawet do 20 m wysokości. Charakteryzuje się stożkowatą koroną, osiągającą nawet do kilku metrów szerokości. Im starsze drzewa tym korona luźniejsza i bardziej nieregularna. Liście matowozielone, przylegające, dochodzące do kilku milimetrów długości. Kwiaty na końcach gałązek, zawiązują się w okresie jesiennym poprzedniego roku. Szyszki podłużne, eliptyczne 0,8- 1,3 cm po dojrzeniu brązowe.

Żywotnik wschodni - występuje w formie drzewa bądź krzewu, najczęściej o wielu pniach. Osiąga do 15 m wysokości. Korona stożkowata, nawet do 4 m szerokości. Liście w żywo zielonej barwie lub żółtawozielone, nakrzyżległe, przylegające, tępo zakończone lub zaostrzone. Szyszki jajowate do kulistych, składające się z 6-8 mięsistych łusek pokrytych niebieskim nalotem.

Tuje

Tuje

Czy wiesz że …

Żywotnik wschodni (Thuja orientalis) znany jest także pod nazwą bota oraz platykladus wschodni.

Żywotnik olbrzymi – w Polsce osiąga zazwyczaj do kilkunastu metrów wysokości, charakteryzując się stożkowatą do kolumnowej koroną. Liście na zewnętrznej stronie w barwie żywej zieleni, od spodu szarozielone z białymi plamkami. Szyszki podłużnie eliptyczne osiągające do 2 cm długości.

Pozostałe gatunki rodzaju

Żywotnik koreański

Żywotnik japoński


Wybrane gatunki i odmiany
 

Nazwa gatunku

Odmiana

Opis

Żywotnik zachodni

Brabant

Odmiana bardzo popularna, stożkowata, charakteryzująca się dużymi przyrostami rocznymi - nawet do 50 cm. Barwa łusek żywozielona, a w okresie zimy bardziej brunatna. Doskonały na formowane żywopłoty. Wytwarza dużo mało dekoracyjnych szyszek.

‘Danica’

Odmiana o kulistym pokroju, osiągająca niewielkie rozmiary z kilkucentymetrowym przyrostem rocznym.

‘Ellwangeriana Aurea’

Przyjmuje formę szerokiego stożka, zachwycając złocistożółtą barwą.

‘Globosa’

Odmiana o kulistym pokroju, zwarta, dorastająca nawet do dwóch metrów.

‘Golden Globe’

Odmiana charakteryzująca się kulistym pokrojem oraz złocistożółtymi łuskami.

‘Hoseri’

Odmiana karłowa charakteryzująca się kulistym pokrojem, której docelowa wysokość nie przekracza jednego metra.

‘Spiralis’

Odmiana o wąskim, stożkowatym pokroju.

‘Rheingold’

Piękna odmiana o złocistożółtym zabarwieniu łusek. Młode okazy w formie krzewu, a starsze bardziej wyciągają się, przyjmując ostatecznie formę szerokiego stożka.

Żywotnik olbrzymi

‘Kórnik’

Charakteryzująca się stożkowatym pokrojem, może zostać wykorzystana przy nasadzeniach żywopłotowych.

‘Zebrina’

Odmiana o szeroko stożkowatym pokroju z charakterystycznymi, żółtymi paskami na zielonych łuskach.

‘Atrovirens’

Ciemna zieleń i wąsko stożkowaty pokrój to cechy charakterystyczne odmiany ‘Atrovirens’

Żywotnik wschodni

‘Aurea Nana’

Jedna z najpiękniejszych, karłowych odmian żywotnika wschodniego, charakteryzująca się jajowatym pokrojem oraz żółtozieloną barwą. Jej wysokość może sięgać do ponad metra.

‘Morgan’

Odmiana podobnie jak ‘Aurea Nana’ posiada płasko pędy, ułożone w płaszczyźnie pionowej, co zdecydowanie podnosi dekoracyjność odmiany.

‘Sieboldii’

Ułożenie pędów podobne jak u odmian ‘Morgan’ oraz ‘Aurea Nana’ jednak barwa odmiany to soczysta zieleń.

 

Wymagania i uprawa


Tuje nie są tak wymagające jak np. cypryski i przy niewielkim zaangażowaniu w ich pielęgnację są w stanie zdrowo rosnąć. Uprawiając żywotniki należy pamiętać o zapewnieniu im odpowiedniego podłoża, stanowiska, a następnie nawożenia, podlewania, ściółkowania, zależnie od potrzeby cięcia oraz ochrony przed chorobami i szkodnikami. Silne rośliny rzadko zapadają na choroby, dlatego warto zadbać o ich kondycję.

Żywotniki wymagają stanowisk słonecznych do półcienistych oraz żyznego, przepuszczalnego oraz umiarkowanie wilgotnego podłoża.

Żywotnik zachodni lubi gleby piaszczysto - gliniaste, lekko - kwaśne do alkaicznych, żyzne, świeże i wilgotne. Wykazuje wrażliwość na przedłużającą się suszę, ze względu na płytki system korzeniowy. W przypadku wyrośniętych roślin, posadzonych na wietrznym stanowisku, może dojść do obalenia drzewa.

Żywotnik wschodni rośnie na glebach wapiennych do lekko- kwaśnych. Należy zapewnić mu stanowiska osłonięte, ponieważ jest bardziej wrażliwy na mrozy. Lubi wilgotne stanowiska, otoczenie zbiorników wodnych podnoszących wilgotność powietrza, ale dobrze znosi wysokie temperatury i susze. Nowo zakupione, młode okazy gatunku lepiej okrywać na okres zimny, zwłaszcza w chłodniejszych regionach kraju.

Żywotnik olbrzymi preferuje cieplejsze, zaciszne stanowiska, podłoże wilgotne, przepuszczalne, żyzne i próchnicze.

 

Zobacz także: Popularne odmiany i rodzaje tui

 

Tuje sadzimy na wcześniej przygotowane stanowisko, na taką samą głębokość na jakiej rosły w szkółce. Podłoże wzbogacamy kompostem oraz dobrze przekompostowaną korą sosnową. W sprzedaży możemy nabyć żywotniki przede wszystkim w pojemnikach, dostępne cały rok oraz balotowanych, a więc bryła korzeniowa jest zabezpieczona np. workiem jutowym. Żywotniki w pojemnikach możemy sadzić od wiosny do października/listopada, natomiast balotowane najlepiej od końca sierpnia, we wrześniu do października, a wiosną koniec marca oraz cały kwiecień.

Przy przedłużającej się suszy warto uzupełniać niedobory wody, a w przypadku nowo posadzonych roślin, podlewanie konieczne, dostosowane do panujących warunków. Przy wiosennym sadzeniu roślin podlewanie ma szczególne znaczenie, ponieważ młode rośliny przy wyższej temperaturze więcej jej wydatkują i tracą w wyniku transpiracji. Rozpoczynają wegetację i jeszcze muszą zaaklimatyzować się na nowym stanowisku. Należy podkreślić, że systematyczne i konsekwentne nawadnianie iglaków, pozwala zdecydowanie zwiększyć wysokość rocznych przyrostów.

Nawożenie dostosowane do warunków i potrzeb danego gatunku. Nawożenie przede wszystkim organiczne, a w razie potrzeby uzupełnione nawozami mineralnymi. Nawozy organiczne nie zaszkodzą, dostarczają roślinom bezpiecznych dawek składników mineralnych. Nawozy mineralne, charakteryzują się szybszym działaniem, ale przy nieumiejętnym stosowaniu prowadzą m.in. do zasolenia podłoża. Stosując nawozy nie przekraczajmy dawek zalecanych przez producentów ponieważ i tak są ona maksymalne i zwróćmy uwagę na nawozy o spowolnionym działaniu. Stosując je nie przenawozimy roślin, a składniki nie zostaną za szybko wypłukane z podłoża.

Tuje

Tuje

Przy nawożeniu należy wziąć pod uwagę kilka czynników, m.in.

  1. Rodzaj podłoża (im żyźniejsze, bardziej próchnicze, tym mniejsza ilość stosowanego nawozu);

  2. Rodzaj nawozu (wyróżniamy nawozy organiczne m.in. kompost, obornik, nawozy zielone, mączki rogowe i kostne, biohumus, nawóz kurzy, nawóz gołębi jak również gnojówka, gnojowica oraz nawozy mineralne jednoskładnikowe np. potasowe, fosforowe, azotowe i wieloskładnikowe. Nawozy mineralne występują w formie granulowanej i płynnej stosowanej również do nawożenia dolistnego. W ostatnim czasie bardzo popularne stały się nawozy wolnodziałające, a więc takie, których składniki uwalniają się zależnie od temperatury i poziomu wilgotności);

  3. Wiek rośliny (młode rośliny wymagają większej ilości składników niż wieloletnie, dobrze ukorzenione rośliny, które wytworzyły bardzo rozbudowane systemy korzeniowe);

  4. Potrzeby pokarmowe danego gatunku czy też odmiany;

  5. Warunki klimatyczne.

Tuje są odporne na mrozy, ale w przypadku żywotnika wschodniego i olbrzymiego lepiej sadzić je na bardziej zacisznych stanowiskach.



Rozmnażanie


Tuje możemy rozmnożyć zarówno poprzez nasiona jak i sadzonkowanie. Należy zaznaczyć, że dzięki rozmnażaniu wegetatywnemu w pełni oddamy cechy charakterystyczne dla rośliny matecznej.

- Rozmnażanie generatywne poprzez nasiona

Zarówno żywotnik zachodni, wschodni oraz olbrzymi można rozmnożyć poprzez nasiona. Nasiona zbieramy na przełomie października i listopada, a wysiewamy w okresie wiosennym. Przez okres od zbioru do siewu, nasiona należy przechować np. w kartoniku. Przed siewem nasiona należy poddać około miesięcznej stratyfikacji, a następnie wysiać. Odpowiedni termin siewu to wczesna wiosna - kwiecień. Możemy wysiać do gruntu bądź do pojemników, skrzynek inspektu. Pamiętajmy o tym aby podłoże było odpowiednio odchwaszczone i uprawione. Podłoże koniecznie przepuszczalne! Stanowisko na siew powinno być zaciszne, osłonięte przed wiatrem.

Czy wiesz że …

Stratyfikacja jest zabiegiem, podczas którego nasiona poddawane są pod działanie niskiej temperatury na poziomie 0-6°C. Nasiona mieszamy z piaskiem i umieszczamy np. w lodówce. Nasiona wysiewamy, a następnie przykrywamy warstwą podłoża i chronimy przed przesuszeniem, starając się utrzymywać stałą wilgotność podłoża. Uzyskane siewki należy przepikować, a gdy podrosną (do 2 lat) należy je wysadzić na miejsce stałe.

 

Zobacz także: Sadzenie tui

 

- Rozmnażanie wegetatywne poprzez sadzonki

Rozmnażanie tui poprzez sadzonki to najpopularniejszy sposób, a zarazem bardzo skuteczny. Sadzonki pobieramy w okresie wczesnowiosennym (marzec- kwiecień) bądź późnym latem do jesieni (sierpień- październik). Sadzonka długości około 10 cm, powinna zostać pobrana z wierzchołka pędu, wraz z kawałkiem drewna, a więc tzw. piętką. Tak przygotowaną sadzonkę sadzimy do niewielkich doniczek wypełnionych torfem wymieszanym z piaskiem, a więc bardzo przepuszczalnym. Aby sadzonki lepiej się ukorzeniały warto zastosować ukorzeniacz przeznaczony dla roślin iglastych. Doniczki z sadzonkami należy umieść w zimnym inspekcie bądź półcienistym, zacisznym miejscu w ogrodzie, gdzie nie będą narażone na przesuszenie. Na okres zimy należy je okrywać.

Tuje

Tuje

Zastosowanie


Zróżnicowanie gatunkowe (żywotnik wschodni, żywotnik zachodni, żywotnik olbrzymi), odmianowe, pod względem pokroju (kuliste, stożkowe, kolumnowe, zwisające), zmienne barwy (zieleń, żółć) pozwalają na tworzenie bardzo zróżnicowanych, barwnych, interesujących kompozycji. Sprawdzą się jako żywopłoty, gęste szpalery, pojedynczo oraz w grupie. Doskonałe do ogrodu, na działkę, a także do parku. Wybrane gatunki i odmiany mogą zostać wykorzystane przy aranżacji tarasu i balkonu.


Wybrane choroby i szkodniki


Tuje przy błędnej pielęgnacji oraz nieodpowiednich warunkach padają ofiarą wielu szkodników oraz nękane są przez liczne patogeny, które w najgorszym wypadku mogą doprowadzić do zamierania roślin.


Choroby


Szara pleśń – na roślinie zaobserwujemy brunatne plamy, które z czasem pokryją się pylącym nalotem (zarodniki). Choroba doprowadza do zamierania igieł oraz znaczących uszkodzeń, dlatego należy jak najszybciej reagować w momencie pojawienia się pierwszych zmian chorobowych.

Zwalczanie - usuwanie i palenie mocno porażonych pędów, a także możliwość zastosowania fungicydu np. Teldor 500SC.

Zamieranie pędów – objawia się brązowieniem i zamieraniem pędów. Rośliny zamierają od zewnątrz do wewnątrz. Przy silnym porażeniu może dojść do zamierania młodych roślin. Na porażonych pędach można zaobserwować niewielkie czarne zarodniki.

Zwalczanie - porażone pędy należy wyciąć, a roślinę opryskać fungicydem Topsin M 500 S.C. Zamieranie pędów atakuje rośliny osłabione, dlatego warto poświęcić więcej uwagi na pielęgnowane żywotniki.

Plamistość łusek - choroba grzybowa, objawiająca się w formie żółtawych plam, pojawiających się na wierzchniej stronie łusek. Z czasem plamy brązowieją.

Zwalczanie - Usuwanie mocno porażonych pędów oraz opryskanie rośliny fungicydem np. Topsin M 500 SL.

 

Zobacz także: Choroby grzybowe i fizjologiczne tui

 

Fytoftoroza - jedna z najgroźniejszych chorób grzybowych, powodująca zgniliznę podstawy pędu oraz korzeni. Objawem choroby będzie brązowienie i zamieranie rośliny oraz zgnilizna korzeni.

Zwalczanie - Porażone rośliny należy spalić, miejsce po nich odkazić, a sąsiednie rośliny podlać środkiem Aliette 80 WP bądź Biosept Active.

Warto także wspomnieć o chorobach fizjologicznych wynikających przed wszystkim z błędów uprawowych jak np. zasolenie podłoża , wynikające zazwyczaj z przenawożenia roślin nawozami mineralnymi.

Uważajmy także na naszych czworonożnych przyjaciół, którzy także mogą przyczynić się do utraty iglaka, a zazwyczaj do jego oszpecenia.

Tuje

Tuje

Szkodniki


Przędziorek sosnowiec (Oligonychus ununguis ) - żerując doprowadza do pojawienia się mozaikowatych zmian, a ostatecznie do żółknięcia, brązowienia i zamierania pędów. Na roślinie można zaobserwować charakterystyczną pajęczynkę.

Zwalczanie - w celu ochrony roślin przed szkodnikiem w okresie wylęgania się larw, a więc jeszcze w maju (pod koniec maja) należy wykonać oprysk stosując np. Provado Plus AE lub Magus 200 SC.

Miodownica żywotnikowa (Cinara cupressi )- mszyca powodująca zasychanie pędów.

Zwalczanie - Miodownicę żywotnikową możemy zwalczyć stosując     środki owadobójcze (Mospilan 20 SP, Confidor 200 SL.)

Misecznik tujowiec (Parthenolecanium fletcheri) - pokryty wypukłą, brązową tarczką misecznik, żeruje na pędach oraz igłach, żywiąc się sokiem roślinnym. Na spadzi, którą wydziela rozwijają się grzyby sadzakowi.

Zwalczanie - od lipca do połowy sierpnia (wylęganie się larw) należy zastosować środek owadobójczy np. Mospilan 20 SP. Zabieg należy powtórzyć do trzech razy, co 14 dni. W okresie jesienno - zimowym i wczesnowiosennym, kiedy temperatura przekracza 12°C można zastosować Promanal 60 EC, dzięki któremu pozbędziemy się zimujących na roślinie larw.

Grzegorz Bogucki

Koniecznie zobacz