Jesteś tutaj:

Słoneczniki ozdobne - kwiaty słońca

Lwia paszcza (Wyżlin)
Mahonia - wyraziście kwitnący krzew
Milin amerykański - pnącze o wyjątkowych kwiatach
Nagietek lekarski - roślina ozdobna i lecznicza
Narcyzy - uprawa i pielęgnacja
Nasturcja większa
Sansewieria (Sanseweria, Wężownica) - Sansevieria
Sasanki - kwiaty zwiastujące wiosnę
Słonecznik bulwiasty, topinambur - uprawa, zbiór i zastosowanie
Wrzosy - piękne krzewinki

Słoneczniki ozdobne - kwiaty słońca

Słoneczniki, to bez wątpienia kwiaty Słońca! Pełne ciepła, niezwykle dekoracyjne, w ciągu dnia podążające za jego słonecznym „spojrzeniem”. Od niepamiętnych czasów rosnące w najbliższym otoczeniu człowieka, kojarzą się nam z wiejskimi ogrodami. Słonecznik na tle drewnianego płotu to bardzo interesujące zestawienie, które warto byłoby urzeczywistnić w ogrodzie, urządzonym w stylu rustykalnym.

Najpopularniejszym uprawianym słonecznikiem jest słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus). Znany od tysięcy lat, ceniony był ze względu na piękne kwiaty, a także właściwości użytkowe. Trzeba podkreślić, że słonecznik jest bardzo dekoracyjny i przy odpowiednim podkreśleniu jego atutów można uzyskać niesamowity efekt końcowy. Gościł na królewskich dworach, a także w chłopskich zagrodach. Oba „światy” korzystały z niego na dwóch odmiennych płaszczyznach, składających się na wyjątkowość tej rośliny. Dla jednych  podstawą była dekoracyjność, a dla innych właściwości użytkowe.

Czy wiesz że …

Heliotropizm jest reakcją rośliny na promieniowanie słoneczne. W przypadku słonecznika, jego kwiat obraca się w ciągu dnia zgodnie z kierunkiem wędrującego Słońca.

Słonecznik zwyczajny zawiera dużo tłuszczu, białka oraz wiele innych składników  mineralnych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Znany także jest ze swych właściwości leczniczych. W jego składzie chemicznym odnajdziemy witaminy m.in A, D, E oraz fosfolipidy, kwasy organiczne itp. dobroczynnie wpływające m.in. na serce.

Rodzaj Helianthus należy do rodziny astrowatych (Asteraceae), obejmuje kilkadziesiąt gatunków roślin cenionych ze względu na dekoracyjność oraz właściwości użytkowe. Ojczyste strony rodzaju to Ameryka (Północna, Środkowa i Południowa). W Europie pojawił się na przełomie XVI - XVII w.

Czy wiesz że …

Nazwa rodzajowa Helianthus, pochodzi od słów helios – słońce oraz anthos - kwiat.



Walory dekoracyjne słoneczników


Walorem dekoracyjnym słoneczników są przede wszystkim piękne, złocisto- żółte kwiatostany, osiągające nawet do 50 cm średnicy! (H. annuus). Kwiatostany składają się z kwiatów języczkowatych, zwanych płatkami oraz z kwiatów rurkowatych, zebranych w koszyczkach kwiatowych. Poza kwiatami dekoracyjne są także liście zwłaszcza  wąskolancetowate i długie (H. salicifolius)

Słoneczniki - uprawa

Słoneczniki - uprawa

Wybrane gatunki, które warto uwzględnić przy tworzeniu kompozycji letnio-jesiennych


Gatunki jednoroczne

Słonecznik zwyczajny – Helianthus annuus

Najpowszechniejszy gatunek słonecznika jednorocznego, uprawiany w  naszych ogrodach. Ponieważ słonecznik zwyczajny jest rośliną pastewną w ogrodzie ozdobnym uprawiamy jego odmiany. Charakteryzują się one zmienną wysokością, barwą kwiatów (barwa żółta, czerwona do brązowej) jak również ich kształtem (kwiaty pojedyncze, półpełne i pełne).

Słonecznik ogórkolistny – Helianthus cucumerifolius

W przeciwieństwie do Helianthus annuus słonecznik ogórkolistny jest bardziej rozgałęziony. Osiąga do 200- 300 cm wysokości, a średnica kwiatostanów wynosi zaledwie 10- 12 cm. Kwiaty ukazują się latem.



Gatunki wieloletnie

Słonecznik olbrzymi - Helianthus giganteus

W sprzyjających warunkach może osiągnąć nawet do 400 cm wysokości. Kwitnie od końca czerwca do października.  

Słonecznik wierzbolistny – Helianthus salicifolius

Helianthus salicifolius osiąga do około 300 cm wysokości. Ciekawy ze względu na dekoracyjne liście, kwiaty drobne, ukazują się dopiero jesienią. Liście podłużne, wąskie, sięgają nawet 40 cm długości. Z pewnością gatunek nie jest tak dekoracyjny jak słonecznik zwyczajny, ale sprawdzi się w grupie z innymi bylinami. Może stanowić tło dla innych niższych nasadzeń. Z pewnością naturalistyczne zestawienia są mu najbliższe. Przy sprzyjających warunkach jest dość ekspansywny.

Słonecznik szorstki – Helianthus rigidus

Gatunek dość ekspansywny, osiągający do około 150- 180 cm wysokości.  Późnym latem, ukazują się żółte kwiaty, których średnica sięga do 8 cm. Liście skórzaste, lancetowate do jajowato - lancetowatych. Nazwa gatunku wzięła się od szorstkiego owłosienia, którym pokryta jest roślina.

Słonecznik dziesięciopłatkowy - Helianthus decapetalus

Gatunek zaczyna kwitnąć późnym latem, a jego kwitnienie trwa aż do października. Liście lancetowate, osiągające do około 20 cm długości. Górna cześć łodygi z licznymi rozgałęzieniami. Kwiaty osiągają do około 8 cm średnicy. Bylina silnie rozrasta się. Może być sadzona pojedynczo bądź w grupach z innymi bylinami.

Słonecznik miękki - Helianthus mollis

Gatunek należy do niższych reprezentantów rodzaju i osiąga do około jednego metra wysokości. Mało wymagający, kwiaty dekoracyjne, osadzone na pojedynczych pędach.

Słonecznik bulwiasty – Helianthus tuberosus

Osiągający do około 200 cm, gatunek słonecznika uprawiany jest zazwyczaj dla jadalnych bulw. Mimo to jego żółte kwiatostany pięknie prezentują się na tle zieleni i z pewnością można roślinę uprawiać w ogrodach jako gatunek ozdobny.

Słonecznik ozdobny

Słonecznik ozdobny

Korzenie


Słoneczniki charakteryzują się głębokim, bardzo rozbudowanym systemem korzeniowym.


Najpiękniejsze odmiany  


Słoneczniki występują w licznych odmianach, które różnią się między sobą m.in. intensywnością barw, średnicą kwiatów, kształtem i wielkością liści, a także wysokością. Obok bardzo wysokich odmian, nie brakuje także niższych form, które doskonale wpisują się w letnie aranżacje balonu i tarasu.
 

Nazwa gatunku

Nazwa odmiany

Opis

Helianthus decapetalus   

‘Meteor’

Słonecznik dziesięciopłatkowy w odmianie ‘Meteor’ charakteryzuje się półpełnym kwiatostanem.

Helianthus annuus   

‘Evening Sun’

Dekoracyjna odmiana o kwiatach w odcieniach czerwieni, brązu i żółci.

Helianthus decapetalus

‘Capenoch Star’

Odmiana o cytrynowych kwiatach, których średnica sięga 12 cm .   

Helianthus annuus

‘Sunspot’

Niska odmiana (osiągająca do około 40 cm wysokości), którą można uprawiać także w donicy na balkonie i tarasie.

Helianthus annuus

‘Fantazja’

Odmiana o różnobarwnych kwiatach, osiągająca do około 80- 100 cm wysokości.

Helianthus annuus

‘Sonnengold’

Pełna odmiana osiągająca około 50- 90 cm wysokości.

Helianthus annuus

‘Ring of Fire’

Odmiana dwubarwna w odcieniach czerwieni i żółci.

Helianthus annuus

‘Abendsonne’

Odmiana sięgająca 200 cm wysokości o kwiatach wielobarwnych w odcieniach czerwieni, brązu, żółci.

Helianthus annuus

‘Sunrich Orange’

Odmiana o kwiatach pomarańczowożółtych z ciemnym środkiem.

Helianthus annuus

‘Prado Red’

Odmiana charakteryzująca się kwiatami w odcieniach czerwieni.

 

Wymagania rodzaju


Słoneczniki wymagają stanowisk bardzo słonecznych, ciepłych, zacisznych, osłoniętych przed wiatrem. Podłoże powinno być dość żyzne, zasobne i umiarkowanie wilgotne.

W uprawie gruntowej podlewanie w razie potrzeby. Słoneczniki charakteryzują się bardzo rozbudowanym, głębokim system korzeniowym, dlatego dobrze znoszą okresy suszy. Oczywiście w czasie przedłużającej się suszy warto uzupełniać niedobory wody. Utrzymanie stałej wilgotności podłoża jest szczególnie ważne w fazie wzrostu rośliny i tworzenia się kwiatostanów !
W uprawie słoneczników bardzo istotne jest także nawożenie. Słoneczniki to potężne rośliny, które szybko wyjaławiają podłoże, dlatego już w czasie wczesnego stadium rozwoju warto zastosować płynny, wieloskładnikowy nawóz dla roślin kwitnących.

Zależnie od gatunku i odmiany może zaistnieć konieczność palikowania roślin, przede wszystkim na bardziej wietrznych stanowiskach.

Słonecznik uprawiamy na tym samym stanowisku w odstępach co 5- 6 lat.

Słoneczniki

Słoneczniki

Rozmnażanie


Gatunki jednoroczne rozmnażamy generatywnie poprzez nasiona, które wysiewa się w kwietniu bądź w maju, od razu na miejsce stałe, ponieważ słoneczniki nie lubią przesadzania. Siejemy punktowo po kilka nasion (3- 5), a po ukazaniu się roślin (nawet już po tygodniu), usuwamy (uszczykujemy) najsłabsze, zostawiając tylko najsilniejsze rośliny.

Pamiętajmy o zachowaniu odpowiednich odległości między wysiewanymi roślinami. Zależnie od odmiany, odstępy powinny wynieść 30 - 50 cm w przypadku najniższych odmian oraz 50- 80 (100) cm w przypadku odmian wysokich.
Słoneczniki bylinowe najłatwiej rozmnożyć poprzez podział roślin wiosną, trudniej natomiast poprzez sadzonki.

Słonecznik

Słonecznik

Szkodniki i choroby


Słoneczniki nie należą do roślin podatnych na choroby i szkodniki. Słoneczne stanowisko, żyzne, zasobne w składniki pokarmowe podłoże i dostateczna wilgotność sprawią, że roślina w pełnej zdrowotności powinna nam towarzyszyć do późnej jesieni.  

Jednym z problemów, jaki może pojawić się w uprawie słoneczników to mszyce. Rośliny należy dokładnie monitorować, aby w momencie pojawienia się szkodnika jak najszybciej przystąpić do jego zwalczania.

Poza szkodnikami może dojść do porażenia rośliny przez grzyby odpowiedzialne za mączniaka prawdziwego oraz szarą pleśń. W przypadku pojawienia się pierwszych objawów chorobowych, należy wykonać oprysk.

Słoneczniki - uprawa

Słoneczniki - uprawa

Zastosowanie


Zróżnicowanie gatunkowe i odmianowe sprawia, że słoneczniki mają coraz więcej zastosowań. Wysokie, jednoroczne okazy sadzone są przede wszystkim przy ogrodzeniach, ścianach, murach. Można je posadzić  w rzędach bądź w liczniejszych  skupiskach. Zakryją mało estetyczny mur, odgrodzą od sąsiada. Nadają się na kwiaty cięte. Niskie odmiany ( m.in. ‘Pacino’, ‘Sonja’) można uprawiać w pojemnikach. Będą ciekawym akcentem na balkonie i tarasie.


Słoneczniki bylinowe sprawdzają się jako tło dla innych roślin. Ogrody naturalistyczne to miejsca, gdzie nie powinno zabraknąć tych roślin. Podobnie w przypadku ogrodów wiejskich. Przy dobieraniu gatunków słonecznika wieloletniego, pamiętajmy o rozmiarach jakie osiągają oraz o znacznej ekspansywności roślin.

Grzegorz Bogucki

Koniecznie zobacz