Jesteś tutaj:

Jeżyna bezkolcowa - uprawa, odmiany i cięcie

Jeżyna popielica - uprawa, właściwości owoców i zastosowanie
Malinojeżyna - uprawa, cięcie, wymagania i rozmnażanie
Uprawa i pielęgnacja pigwy w naszym ogrodzie
Uprawa malin
Uprawa poziomek
Uprawa truskawek
Uprawa żurawiny w ogrodzie
Uprawa, sadzenie i odmiany leszczyny (orzecha laskowego)

Jeżyna bezkolcowa - uprawa, odmiany i cięcie

Jeżyny podobnie jak maliny, są niezwykle smacznymi i zdrowymi owocami, chętnie uprawianymi w naszych ogrodach. Do niedawna jeżyna kojarzyła się wyłącznie z lasem i kolczastymi zaroślami, jednak obecnie jest już dostępna pod postacią wielu odmian ogrodowych, z których największym zainteresowaniem cieszą się jeżyny bezkolcowe.


Cechy charakterystyczne


Jeżyna bezkolcowa (Rubus fruticosusjest) to krzyżówka powstała ze skojarzenia kilku dzikich gatunków jeżyn. Jej cechą charakterystyczną są nagie, zwykle brązowe pędy, całkowicie pozbawione kolców. Łodygi w zależności od odmiany mogą mieć różną długość i dorastać do 2 lub nawet 5m., dlatego też wymagają podpór (płotów lub specjalnych konstrukcji). Ponieważ jednak pędy nie posiadają żadnych organów czepnych, należy je przywiązać do przygotowanej konstrukcji, aby mogły się na niej bez problemu utrzymać. Na całej długości pędów wyrastają zielone, klapowane, dłoniasto złożone liście, których blaszka posiada bardzo wyraźne unerwienie i piłkowane brzegi. W zależności od odmiany mogą opadać na zimę lub częściowo pozostawać na łodygach aż do wiosny.

Jeżyna bezkolcowa zakwita w maju niewielkimi, białymi kwiatami, które są masowo odwiedzane przez owady zapylające. Pierwsze, zwykle czarne lub granatowe, słodko-kwaśne owoce zaczynają dojrzewać w drugiej połowie lipca, ale najwięcej odmian uzyskuje pełną dojrzałość pod koniec sierpnia lub nawet we wrześniu i październiku.


Wymagania uprawowe


Jeżyna bezkolcowa nie jest trudna w uprawie, ale posiada dość szczególne wymagania środowiskowe. Najlepiej rośnie i owocuje w miejscach słonecznych i osłoniętych od wiatru oraz na glebach żyznych, próchniczych, lekkich i umiarkowanie wilgotnych. Będzie też wdzięczne za coroczną dawkę dobrze rozłożonego kompostu lub nawozu wieloskładnikowego. Krzew nie lubi przesuszania, gdyż jego system korzeniowy jest dość płytki, jednak na glebach ciężkich i podmokłych bardzo źle rośnie i słabo owocuje. Aby zapobiec wysychaniu wierzchnich warstw podłoża oraz nadmiernemu zachwaszczeniu, warto jeżyny ściółkować. Ściółkowanie i okrywanie roślin jest też bardzo wskazane w okresie późnojesiennym, gdyż jeżyny nie zawsze są dostatecznie odporne na niskie temperatury (szczególnie wrażliwe są odmiany amerykańskie).


Cięcie


Jeżyna bezkolcowa jest krzewem wieloletnim, owocującym na pędach dwuletnich. Warto o tym pamiętać, przeprowadzając dość istotny dla wielkości plonu, zabieg cięcia. W pierwszym roku po posadzeniu, pozwalamy krzewom rosnąć dość swobodnie, a kiedy pędy osiągną już długość ok. 2-2,5 m., przycinamy ich wierzchołki, pobudzając tym samym roślinę do wydania dużej ilości pędów bocznych, na których w kolejnym roku pojawią się owoce. Wiosną wypuszczone ubiegłego roku pędy skracamy do 30 cm., a po zbiorach całą dwuletnią łodygę całkowicie usuwamy (najlepiej jesienią lub ewentualnie wczesną wiosną).


Rozmnażanie i sadzenie


Najlepszym okresem na założenie plantacji jest wiosna lub jesień. Nabyte w szkółce rośliny, sadzimy w odstępach ok. 2 m., umieszczając je w podłożu ok. 3 cm. głębiej, niż rosły dotychczas.

Aby uzyskać sadzonki z własnej uprawy, możemy pobrać młode rośliny pojawiające się w postaci odrostów korzeniowych lub też wykonać z wierzchołków pędów odkłady poziome. Przy własnoręcznym pozyskiwaniu sadzonek powinniśmy jednak pamiętać, że jeżyna bezkolcowa jest krzyżówką, może się więc zdarzyć, że pędy wybijające z części podziemnych mogą posiadać kolce, a co za tym idzie, nie będą tak wygodne w uprawie jak odmiana wyjściowa.




Zagrożenia i choroby


Podobnie jak maliny, jeżyny bezkolcowe są narażone na atak ze strony chorób i szkodników. Najczęściej zagrażają im kwieciaki i przędziorki oraz choroby grzybowe (np. szara pleśń). Wszelkie zabiegi ochronne z użyciem środków chemicznych, powinno się jednak przeprowadzać jeszcze przed zawiązaniem owoców. Jeśli kłopoty pojawią się w trakcie dojrzewania owoców, lepiej jest zastosować preparat ekologiczny, wykonany na bazie wyciągów roślinnych.


Odmiany


Do najciekawszych odmian jeżyny bezkolcowej należy zaliczyć: „Loch Ness” (silnie rosnąca odmiana, o smacznych, bardzo dużych, czarnych owocach, dojrzewających pod koniec sierpnia, jest też stosunkowo odporna na mróz), „Orkan” (polska odmiana o stosunkowo dużych, czarnych i aromatycznych owocach, dojrzewających w sierpniu, średnio odporna na mróz), „Thornfree” ( odmiana wydająca obfite plony, która nie wytwarza odrostów korzeniowych i nie jest dostatecznie odporna na niskie temperatury), „Thornless Evergreen” (silnie rosnąca odmiana o ciekawym kształcie liści i dużych, smacznych owocach, dojrzewających pod koniec sierpnia), „Black Satin” (odmiana o czarnych, smacznych, soczystych owocach dojrzewających na początku sierpnia, która nie wytwarza odrostów korzeniowych) oraz „Navaho” (odmiana bardzo plenna, o smacznych, czarnych owocach, dojrzewających w sierpniu, stosunkowo odporna na niskie temperatury).


Zastosowanie


Jeżyny to owoce nie tylko bardzo zdrowe (zawierają szereg witamin, w tym przede wszystkim A, B i C oraz makro- i mikroelementów, z potasem na czele), ale także smaczne, aromatyczne i mało kaloryczne (100 g. to ok. 30 kcal). Z powodzeniem można je spożywać na surowo (szczególnie odmiany deserowe) lub dodawać do rozmaitych deserów (np. lodów, sałatek owocowych, ciast, budyniów i galaretek). Wszystkie odmiany znakomicie najdą się też na rozmaite przetwory (np. dżemy, powidła, soki) oraz do przygotowywania napojów alkoholowych (win, nalewek). Mogą również spełniać rolę dodatku smakowo-barwiącego w przetworach z udziałem innych owoców.

Autor: Katarzyna Józefowicz

Koniecznie zobacz