Jesteś tutaj:

Uprawa, rozsada i odmiany kapusty gruntowej

Kapusta ozdobna
Uprawa cukinii - wymagania, odmiany i zastosowanie
Uprawa kapusty pekińskiej
Uprawa marchwi
Uprawa sałaty
Uprawa szparagów - najważniejsze informacje
Uprawa warzyw
Wapnowanie i odczyn gleby w ogrodzie

Uprawa, rozsada i odmiany kapusty gruntowej

Kapusta należy do tych warzyw, bez których trudno sobie wyobrazić tradycyjną, polską kuchnię. Jest to roślina nie tylko smaczna i wartościowa, ale też dość uniwersalna, gdyż może być spożywana zarówno na surowo jak i po zapieczeniu, ugotowaniu, usmażeniu, a nawet ukiszeniu. Z jej udziałem przyrządza się bigosy, pierogi, zupy, dania kuchni azjatyckiej oraz rozmaite surówki. Podobnie jak inne warzywa, posiada też szereg wartości odżywczych, gdyż w jej składzie znajdziemy sporo soli mineralnych (min. potas, wapń, magnez, sód, fosfor, żelazo) i witamin (A, B, C i E), a także kwas foliowy, flawonoidy (min. sulforafan) oraz inne związki organiczne. Warto też wiedzieć, że jedna z odmian kapusty głowiastej czyli kapusta czerwona jest dodatkowo bogata w przeciwutleniacze (antocyjany), które mają właściwości przeciwzapalne, ochronne oraz antynowotworowe.


Odmiany


Duże walory smakowe i wartości odżywcze kapusty sprawiły, że roślina na stałe zagościła nie tylko na naszych stołach, ale także w ogrodach.

Do rodzaju kapusty (Brassica) zalicza się ok. 30 gatunków roślin, ale znaczenie uprawowe ma zaledwie kilka z nich. W naszym kraju najbardziej rozpowszechnione są głównie warzywne odmiany kapusty głowiastej (B. oleracea L. var. capitata L.): biała  (B. oleracea var. capitata f. alba) i czerwona (B. oleracea var. capitata f. rubra) oraz brukselka (B. oleracea L. var. gemmifera), brokuł (B. oleracea L. var. italica) i kalafior (B. oleracea L. var.botrytis L.). Nieco mniej popularne są natomiast kapusta włoska (B. oleracea L. var. sabauda L) i jarmuż (B. oleracea L. var. sabellica L.), chociaż ich walory smakowe wcale nie ustępują pozostałym warzywom z tej grupy.


Warunki uprawy


Uprawa kapusty w naszym klimacie nie jest bardzo trudna, ale warto dobrze poznać wymagania tych roślin, gdyż inaczej mogą nas spotkać niemiłe niespodzianki. Przede wszystkim należy pamiętać, że kapusty to rośliny dwuletnie, które w pierwszym roku tworzą główkę, a w kolejnym wybijają w pęd kwiatowy. Jeśli jednak popełnimy błędy w ich uprawie, może się zdarzyć, że zakwitną już w pierwszym roku i nie będziemy mieć z nich żadnego pożytku. Taka sytuacja może mieć miejsce, jeśli w początkowej fazie wzrostu, kapusty zostaną narażone na długotrwałe działanie niskich temperatur. Wprawdzie kapusty głowiaste stosunkowo dobrze znoszą krótkie, kilkustopniowe spadki temperatury, jeśli jednak potrwają one dłużej niż 2-3 dni, rośliny zaczną wybijać w pęd kwiatowy.

Uprawa kapusty

Uprawa kapusty

Jednocześnie należy pamiętać, że kapusty nie lubią też wysokich temperatur, które powodują u nich zaburzenia wzrostu i rozwoju (optimum to ok.18-20°C). Kolejnym ważnym czynnikiem powodzenia uprawy jest odpowiednie stanowisko oraz podłoże. Kapusty oczekują miejsc dostatecznie widnych i osłoniętych od wiatru oraz wilgotnej, przepuszczalnej i bardzo żyznej gleby. Na stanowisku zacienionym oraz na ciężkich, podmokłych lub kwaśnych podłożach będą się deformować, źle zawiązywać główki i chorować. Kapusty są też bardzo wrażliwe na suszę i wymagają niekiedy dodatkowego nawadniania (szczególnie w pierwszym okresie wzrostu i podczas formowania główek). Są również bardzo żarłoczne, dlatego najlepiej udają się na glebach w I lub II roku po oborniku. Często wymagają też dodatkowego nawożenia mineralnego.


Produkcja rozsady


Chociaż kapusta dobrze znosi krótkotrwałe przymrozki (z wyjątkiem brokułu i kalafiora), w naszym kraju uprawiana jest głównie z rozsady, co bardzo ułatwia jej dalszy rozwój. Kiełkujące pod osłonami rośliny  nie są narażone na wiosenne kaprysy pogodowe (np. zmiany temperatur, intensywne opady, susze), dlatego po wysadzeniu do gruntu są silne i zdrowe (tylko odmiany późne można siać wprost do gruntu). W przypadku kapusty przed wysiewem nasion należy je zaprawić przeciw chorobom i szkodnikom. W okresie kiełkowania pojemniki z nasionami należy przechowywać w miejscu bardzo widnym i stosunkowo ciepłym (ok. 17-20°C), po wschodach obniżając temperaturę do poziomu ok. 13-16°C, a pod koniec produkcji nawet do ok. 10-12°C. Podczas kiełkowania i wzrostu siewek, rośliny muszą mieć zapewnioną stałą wilgotność podłoża, gdyż są wtedy wyjątkowo wrażliwe na przesuszenie. 

Produkcja rozsady trwa ok. 1,5-2 miesiące, dlatego u najwcześniejszych odmian powinna się rozpocząć II-III (okres wegetacji ok. 60-100 dni ),  średniowczesnych i średniopóźnych w IV (okres wegetacji ok. 110-140 dni), a najpóźniejszych w V (okres wegetacji ok. 140-160 dni). Kiedy siewki rozwiną  2-4 liście, można je przepikować do doniczek, a  po kolejnym miesiącu i zahartowaniu sadzonek (najwcześniej pod koniec kwietnia) wysadzić na miejsce stałe w rozstawie ok. 40 x 50-60 cm.

Kapusta

Kapusta

Choroby i szkodniki


Kapusty są nie tylko wymagające, ale także podatne na wiele szkodników i chorób. Zagrażają im przede wszystkim zgnilizny (czarna, sucha, twardzikowa), mączniaki, szara pleśń, zgorzel siewek, kiła kapuściana oraz bielinki, chowacze, mszyce, piętnówki, śmietki i mątwiki. Z tego powodu na tym samym stanowisku nie mogą być uprawiane po sobie nawet przez 4-5 lat.


Indywidualne cechy odmian


Ogólne zasady uprawy kapusty dotyczą większości odmian, chociaż niektóre z nich mają dodatkowe oczekiwania. Przykładowo kapusta czerwona jest bardziej wymagająca w stosunku do wilgotności i żyzności podłoża od białej, a do ładnego wybarwienia główek, oczekuje większej ilości potasu w glebie niż pozostałe kapusty. Brukselka do dobrego plonowania wymaga ogławiania (usuwania pąka szczytowego), a ponieważ jest wyjątkowo odporna na niskie temperatury (znosi do -10ᵒ), jej zbiór odbywa się późną jesienią lub zimą (lekko przemrożone główki znacznie zyskują na smaku). Kalafiory są natomiast wyjątkowo wrażliwe na zmiany pogodowe i źle znoszą zbyt wysoką lub zbyt niską temperaturę, nadmierną wilgoć, suszę oraz upalne słońce. Są też wyjątkowo żarłoczne i oczekują bardzo żyznego podłoża. Ich bliscy krewni, brokuły, są bardziej tolerancyjne w stosunku do podłoża, ale ostre słońce powoduje u nich żółknięcie róż, dlatego należy je osłaniać np. przy pomocy liści zewnętrznych. Najmniej wymagający z pośród wszystkich kapust jest mało znany, a niezwykle wartościowy jarmuż, który znosi spadki temperatury nawet do -20 ᵒC i może być zbierany z pola niemal przez całą zimę.

Autor: Katarzyna Józefowicz
 

 

Koniecznie zobacz