Jesteś tutaj:

Tulipany - odmiany, uprawa i pielęgnacja

Narcyzy - uprawa i pielęgnacja
Serduszka - zakochane kwiaty
Słoneczniki ozdobne - kwiaty słońca
Smagliczki (Alyssum) - ciekawe rośliny ogrodowe
Sumak (Rhus) - rodzaje, uprawa i pielęgnacja
Tojeść - odmiany, uprawa i pielęgnacja
Trytoma groniasta (Kniphofia ogrodowa) - Płonąca Pochodnia
Trzmielina - odmiany i uprawa
Tunbergia - oryginalne pnącze
Tytoń ozdobny

Tulipany - odmiany, uprawa i pielęgnacja

Tulipany to jedne z najbardziej pożądanych roślin cebulowych, uprawianych w naszych ogrodach. Wiosenne przebudzenie, niemal w każdym ogrodzie okraszone jest zróżnicowanymi tulipanami, których popularność obejmuje niemalże cały świat. Ponieważ powstają coraz to nowsze odmiany, nie ma mowy o znudzeniu i każdego roku z niecierpliwością oczekujemy pojawienia się tych pięknych kwiatów, zwłaszcza jak jesienią posadziliśmy kilka nowych odmian.

Tulipany zaliczamy do rodziny liliowatych (Liliaceae). Rodzaj Tulipa, obejmuje ponad 100 gatunków i tysiące, bardzo zróżnicowanych odmian. Państwem, które jednoznacznie kojarzy się z tymi kwiatami jest Holandia, jeden z największych producentów i eksporterów tych roślin. Ponieważ prace nad nowymi odmianami wciąż trwają, każdego roku dochodzą nam nowe i nie może być mowy o stagnacji i przesyceniu.

Naturalne siedliska tych cebulowych roślin występują w Azji, Afryce, a także w cieplejszych regionach Europy.


Kilka uwag o budowie


Tulipan składa się z cebuli, łodygi, liści, kwiatu, owoców.

Cebula - jest organem, wydającym nadziemne organy rośliny. Warto zaznaczyć, że jest jednoroczna, ale odradza się w formie cebul przybyszowych, które aby  rozwijać się, czerpią składniki z cebuli matecznej oraz nadziemnych części rośliny. Kształt cebuli tulipana jest zmienny, bardziej trójkątny, jednak zależnie od gatunku, kształt cebul może się różnić. Wielkość cebul także jest zróżnicowana - obwód może wynieść od kilku do kilkunastu centymetrów. Cebula złożona jest z m.in. z łusek spichrzowych, które okrywa sucha łuska okrywająca.

Łodyga - sztywna, zazwyczaj prosta sięgająca nawet kilkudziesięciu centymetrów.

Liście - sporych rozmiarów, szerokie, czasami z rysunkiem (zależnie od gatunku). Jeden okaz może wytworzyć do kilku liści.

Kwiat – zależnie od gatunku bądź odmiany bardzo zróżnicowane, barwne,  pełne, półpełne i pojedyncze o zróżnicowanych kształtach.  

Owoc -  stanowi torebka, wypełniona nasionami.

Tulipany lilokształtne

Tulipany lilokształtne

Wybrane gatunki rodzaju

 

  • Tulipan armeński - Tulipa armena
  • Tulipan irański - Tulipa urumiensis
  • Tulipan niski - Tulipa pulchella
  • Tulipan późny - Tulipa tarda
  • Tulipan dziki - Tulipa sylvestris
  • Tulipan długopłatkowy - Tulipa acuminata
  • Tulipan Batalina - Tulipa batalinii
  • Tulipan dostojny - Tulipa praestans
  • Tulipan Hagera - Tulipa hageri
  • Tulipan ogrodowy - Tulipa hybr. (mieszaniec)
  • Tulipan Eichlera - Tulipa eichleri
  • Tulipan górski - Tulipa Montana
  • Tulipan skalny - Tulipa saxatilis

 


Podział tulipanów


Wśród tulipanów możemy wyróżnić kilka grup ogrodniczych. Zostały one pogrupowane z uwzględnieniem min.

- okresu kwitnienia

- cech morfologicznych

Tulipany lilokształtne

Tulipany lilokształtne

Poniżej przedstawiam grupy tulipanów i odmiany

1. Tulipany pojedyncze wczesne  - wysokość roślin zaliczanych do tej grupy sięga nawet 30 cm, a kwiaty ukazują się już w kwietniu.

Odmiany:

  • ‘Couleur Cardinal’ o szkarłatnych kwiatach.

2. Tulipany pełne wczesne – doskonałe do obsadzania pojemników, mis na balkonach i tarasach. Zaliczamy do nich niskie odmiany.

3. Mieszańce Darwina - bardzo popularne, charakteryzujące się dużymi, pojedynczymi kwiatami oraz sporą wysokością, sięgającą około 60 cm. Kwitną na przełomie kwietnia i maja.

Odmiany:

  • ‘Apeldoorn’ - piękna odmiana o kwiatach w ognistej czerwieni. Płatki u nasady czarne  z żółtą obwódką. Roślina osiąga do 60 cm wysokości, a kwitnie w maju.
  • ‘Golden Apeldoorn’ - odmiana o żółtych kwiatach u nasady, od wewnątrz czarne. Jest sportem odmiany ‘Apeldoorn’.
  • ‘Apeldoorn Elite’ - sport odmiany ‘Apeldoorn’, charakteryzujący się pięknymi barwami. Kwiaty czerwonawe z jaśniejszymi, bardziej żółtymi przebarwieniami na brzegach.
  • ‘Oxford’ - odmiana czerwona o żółtej nasadzie kwiatów. Jedna z najbardziej cenionych odmian.

4. Tulipany Triumph - grupa obejmująca odmiany, charakteryzujące się kubkowatym kształtem kwiatostanu, u góry zwężonego. Bardzo dekoracyjne i cenione. Kwitną w maju. Osiągają do około 50 cm wysokości i doskonale nadają się na kwiat cięty.

Odmiany:

  • ‘Gavota’ - przepiękna odmiana o kwiatach śliwkowych i żółtych brzegach. Bardzo kontrastowa, doskonale prezentująca się na „odważnej” rabacie.
  • ‘Abra’ - odmiana o czerwonych kwiatach z żółtym obrzeżem i nasadą.
  • ‘Krakus’ - odmiana o białych kwiatach z różowym obrzeżem.
  • 'Shirley' – odmiana w barwie kości słoniowej z przebarwieniami.
  • ‘Attila’ - odmiana o kwiatach w barwie fioletowopurpurowej.

Tulipany

Tulipany

5. Tulipany  liliokształtne -  grupa obejmująca bardzo dekoracyjne odmiany tulipanów, charakteryzujących się późnym kwitnieniem oraz zaostrzonymi kwiatami.

Odmiany:

  • ‘Aladdin’ - odmiana o czerwonych, a zarazem żółto obrzeżonych kwiatach oraz żółtej nasadzie.
  • ‘Queen of Sheba’ - odmiana o czerwonych kwiatach, żółtym obrzeżu oraz zielonoczarnej nasadzie.
  • ‘Saporro’ - odmiana o śnieżnobiałych kwiatach.
  • ‘Marilyn’ - odmiana o białych kwiatach z różowoczerwonymi smugami.
  • ‘Mona Lisa’ - odmiana o żółtych kwiatach i czerwonych smugach.

6. Tulipany Crispa - charakteryzują się delikatnie postrzępionymi płatkami, a kwitną w maju.

Odmiany:

  • ‘Hamilton’ - odmiana o żółtych kwiatach oraz czarnej nasadzie.
  • ‘Blue Heron’ - odmiana o kwiatach bardziej liliowych.
  • ‘Fancy Frills’ - odmiana o różowych kwiatach.
  • ‘Dallas’ - odmiana o jasnoróżowych kwiatach, jaśniejszych na obrzeżach.
  • ‘Lambada’ - odmiana o pomarańczowożółtych kwiatach.

7. Tulipany papuzie - ciekawa grupa, obejmująca odmiany charakteryzujące się grubszym postrzępieniem. Kwitną w maju.

Odmiany:

  • ‘Black Parrot’ - odmiana charakteryzująca się ciemnopurpurowymi kwiatami.
  • ‘Fantasy’ - odmiana o łososoworóżowych kwiatach z zielonymi smugami.
  • ‘Rococo’ - odmiana o karminowoczerwonych kwiatach.
  • 'White Parrot' – odmiana o białych kwiatach.
  • ‘Texas Gold’- odmiana o żółtych kwiatach i zielonych smugach.

Tulipany strzępiaste

Tulipany strzępiaste

8. Tulipany Viridiflora - grupa tulipanów obejmująca odmiany charakteryzujące się pojedynczymi kwiatami oraz zieloną smugą.

Odmiany:

  • ‘Spring Green’ - odmiana o białych kwiatach.
  • ‘Golden Artist’ - odmiana o kwiatach pomarańczowych.
  • ‘Pimpernel’ - piękna odmiana o kwiatach białofioletowych.
  • ‘Formosa’ - odmiana o żółtych kwiatach oraz zielonych smugach.
  • ‘Esperanto’ - odmiana o kwiatach różowych.

9. Tulipany Rembranta - charakteryzują się późnym kwitnieniem oraz smugowatością i pstrymi barwami, będącymi konsekwencją wirusów.

10. Tulipany późne pełne tzw. peoniowe - jedne z najbardziej dekoracyjnych grup tulipanów, skupiających odmiany, wyglądające jak kuzynki piwonii. Kwitną około połowy maja.

Odmiany:

  • ‘Angelique’ - odmiana o jasnoróżowych kwiatach.
  • ‘Up Star’ - odmiana o intensywnie różowych kwiatach.
  • ‘Miranda’ - odmiana o kwiatach czerwonych.
  • ‘Orange Princess’ - odmiana o pomarańczowych kwiatach.
  • ‘Casablanca’ - odmiana o białych kwiatach.

11. Tulipany pojedyncze późne – których wysokość może sięgać nawet 70 cm. Kwitną w połowie maja.

Odmiany:

  • 'Queen of Night' - odmiana o ciemnofioletowych kwiatach.
  • ‘Pink Diamond' - odmiana o jasnoróżowych kwiatach.

Tulipany czerwone i białe

Tulipany czerwone i białe

12. Tulipany Griega -  do tej grupy zaliczamy odmiany charakteryzujące się lekko pofalowanymi liśćmi z purpurowym rysunkiem. Kwitną w kwietniu, a ich wysokość sięga do około 30 cm, zależnie od odmiany.

Odmiany:

  • ‘Gold West’ - odmiana o kwiatach żółtych.
  • ‘Plaisir’ - odmiana bardzo wzorzysta o czerwono żółtych kwiatach.
  • 'Pinocchio' - odmiana o czerwonych kwiatach o żółtym obrzeżu i nasadzie.
  • 'Cape Cod' – ciekawa odmiana o żółtych kwiatach, ciemnej nasadzie oraz czerwionych paskach, przechodzących przez środek każdego płatka.

13. Tulipany Kaufmanna - jedne z piękniejszych tulipanów botanicznych, charakteryzujących się ciekawym pokrojem, niższą wysokością (do 20 cm) oraz wczesnym kwitnieniem (marzec).

Odmiany:

  • ‘The First’ - odmiana o biało-czerwonych kwiatach
  • ‘Ancilla’ - oryginalna odmiana o jasnoróżowych kwiatach z ciemną nasadą.
  • ‘Shakespeare’ – odmiana różowoczerwona z żółtą nasadą.
  • ‘Stresa’ - odmiana o żółtoczerwonych kwiatach.
  • 'Holland Baby' - odmiana o czerwonych kwiatach z żółtą nasadą.

14. Tulipany Fostera - tulipany botaniczne kwitnące na przełomie marca i kwietnia, osiągające wysokość do około 30 cm

Odmiany:

  • ‘Juan’ - bardzo wyrazista odmiana w płomiennie pomarańczowej barwie z żółtą nasadą.
  • ‘Robassa’ - ciekawa odmiana o jasno obrzeżonych liściach i czerwonych kwiatach.
  • ‘Princeps’ - odmiana o czerwonych kwiatach.

15. Różne - a więc nie mieszczące się w kryteriach powyższych grup.

Tulipany

Tulipany

Kiedy kwitą?


Kwitnienie rozpoczyna się już w marciu i trwa aż do maja. Najwcześniej kwitną m.in. tulipany Kaufmanna, a najpóźniej m.in. 'Angelique'.


Jakie stanowisko dla tulipanów?


Tulipany preferują słoneczne stanowiska oraz żyzne, próchnicze, zasadowe i przepuszczalne podłoże. Warto zadbać o te podstawowe wymagania, ponieważ intensywność i jakość bez wątpienia związana jest także ze stanowiskiem i podłożem.


Wymagania i pielęgnacja


Tulipany przy zapewnieniu odpowiednich warunków nie sprawiają problemów. Po posadzeniu można je okryć igliwiem bądź wyściółkować. Wiosną pamiętajmy, że w razie konieczności należy je podlewać. Przy nawożeniu mineralnym, można zastosować nawóz wieloskładnikowy w ilości do około 30 gram na metr kwadratowy,   pamiętając, że nawozimy tylko do fazy zielonego pąka. Przekwitające rośliny należy ogłowić, a więc usunąć kwiat. Zabieg bardzo istotny i zmniejszający prawdopodobieństwo wystąpienia szarej pleśni oraz zwiększający możliwości cebul na płaszczyźnie ich wzrostu.


Kiedy sadzimy tulipany?


Tulipany sadzimy na przełomie września i października, a więc w okresie, kiedy robi się już chłodniej. Dość wczesny termin sadzenia pozwala cebulom dobrze się ukorzenić.  Sadzenie jest proste, w dołek o głębokości średnio 10 cm sadzimy cebule -  przy cebulach, charakteryzujących się bardzo dużym obwodem, głębokość sadzenia może być trochę większa, a przy drobniejszych cebulach mniejsza.

Tulipany żółte z białymi końcami

Tulipany żółte z białymi końcami

Po co wykopujemy cebule?


Zalecane jest coroczne wykopywanie cebul, ale jak nie wykopiemy każdego roku nic się nie stanie. Warto wiedzieć jednak, że w przeciągu kilku lat, jeżeli nie będziemy ich wykopywać,  tulipany zaczną ginąć, a wcześniej zaobserwujemy słabsze i drobniejsze kwitnienie. Coroczne wykopywanie cebul w momencie, kiedy liście zasychają, a cebule pokrywają się brązowiejącą łuską, ma na celu zadbanie o ich zdrowotność. Przy okazji oddzielamy cebule przybyszowe, odrzucamy cebule zainfekowane, uszkodzone itp. Oczyszczone cebule należy przechowywać do momentu wysadzenia w przewiewnym pomieszczeniu o temperaturze pokojowej. Przed posadzeniem, cebule należy zaprawić w środku grzybobójczym.


Choroby i szkodniki


Tulipany tak jak inne rośliny padają ofiarą patogenów oraz szkodników. Niestety mogą zostać zaatakowane przez choroby grzybowe, bakteryjne oraz wirusowe. Jeżeli chodzi o szkodniki, to dużym zagrożeniem są gryzonie.

Jedną z wielu chorób grzybowych tulipanów jest fuzarioza, zwana suchą zgnilizną cebul. Za chorobę odpowiedzialny jest grzyb o nazwie Fusarium oxysporum. Choroba objawia się ciemnymi plamami na cebulach, które mogą gnić bądź zasychać. Zmiany prowadzą do zamierania roślin. Chorobie zapobiegamy usuwając porażone cebule, a pozostałe zaprawiając. Można wykorzystać preparat o nazwie  Biosept Active na bazie ekstraktu z grejpfruta.

Kolejną chorobą dość często atakującą tulipany jest szara pleśń, wywoływana przez patogen o nazwie Botrytis tulipae. Prowadzi on do zmian na organach podziemnych i nadziemnych. Na cebulach zaobserwujemy brązowawe, wklęsłe plamy. Zmiany widoczne są także na liściach i kwiatach. Chorobę zwalczamy stosując oprysk. Może być ten sam oprysk co w przypadku zaprawiania cebul, a więc Biosept Active. Oprysk należy powtórzyć.

Poza wspomnianymi chorobami warto wymienić także choroby wirusowe, bardzo często przenoszone przez mszyce. Porażone tulipany charakteryzują się słabszym wzrostem, pojawiają się przebarwienia (pstrokatość). Zainfekowane rośliny należy usuwać, dlatego warto dokładnie przyjrzeć się roślinie, nim podejmiemy ostateczną decyzję.

W przypadku pojawienia się mszyc, można zwalczać je biologicznymi sposobami bądź użyć środka selektywnego o nazwie Pirimor 500 WG.

Uważajmy także na krocionogi, a więc szkodniki glebowe oraz gryzonie. Przeciw gryzoniom należy stosować specjalne kosze, w których sadzi się cebule. Chronią one cebule przed pożarciem.

Tulipany

Tulipany

Zastosowanie tulipanów


Ze względu na zróżnicowanie, tulipany można wykorzystywać przy okazji aranżacji ogrodów, działek, balkonów i tarasów. Niskie odmiany botaniczne, sprawdzą się także na skalniakach. Zazwyczaj wykorzystywane na kwietniki, obwódki, rabaty. Piękne kwiaty można wykorzystać do dekoracji mieszkania, ponieważ większość tulipanów doskonale nadaje się na kwiat cięty. Przy sadzeniu tulipanów, lepiej wykorzystać więcej cebul, aby tulipany stanowiły wyraźny akcent w ogrodzie, przy czym w takim towarzystwie, które po ich zamarciu doskonale zakamufluje puste miejsce.  


Uwagi końcowe


Tulipany to piękne kwiaty, bardzo zróżnicowane o wielopłaszczyznowym zastosowaniu. Warto po nie sięgać, gdyż są to sprawdzone i wytrzymałe rośliny, stanowiące doskonałe uzupełnienie wiosennych rabat, kompozycji nie tylko w ogrodzie, ale także na balkonie i tarasie.

Grzegorz Bogucki

Koniecznie zobacz