Jesteś tutaj:

Sumak (Rhus) - rodzaje, uprawa i pielęgnacja

Cięcie drzew owocowych i nie tylko
Formowanie i przycinanie iglaków
Klomb w ogrodzie - ciekawe urozmaicenie
Klon czerwony uprawa i pielęgnacja
Mahonia - wyraziście kwitnący krzew
Milin amerykański - pnącze o wyjątkowych kwiatach
Serduszka - zakochane kwiaty
Surmia - Katalpa - Catalpa
Szałwia lekarska
Szarłat - Amaranthus

Sumak (Rhus) - rodzaje, uprawa i pielęgnacja

Sumaki to rośliny o bardzo wysokich walorach dekoracyjnych. Pierzaste liście, oryginalne kwiatostany, parasolowata korona, a przede wszystkim płomienne barwy w okresie jesiennym,  to te cechy dla których wielu z nas decyduje się uprawiać te krzewy bądź niewielkie drzewa.

W naszym krajobrazie mamy okazję podziwiać przede wszystkim sumaka octowca (Rhus typhina), a więc przedstawiciela rodzaju Rhus, liczącego sobie około 200 gatunków drzew, krzewów a nawet pnączy, z których żaden nie jest gatunkiem rodzimym, naturalnie występującym w rodzimej florze. Sumaki zaliczane są do rodziny nanerczowatych.

Rhus występują w Ameryce Północnej, Afryce, Azji w strefach umiarkowanej, zwrotnikowej oraz podzwrotnikowej.


Wybrane gatunki rodzaju:


Sumak octowiec (sumak odurzający) – Rhus typhina

Sumak szkarłatny (gładki) - Rhus glabra

Sumak garbarski - Rhus coriaria

Sumak lakowy - Rhus verniciflua

Sumak wonny - Rhus aromatica

Sumak jadowity - Rhus toxicodendron

Sumak woskowy - Rhus succedanea

Sumak drobnolistny - Rhus microphylla

Sumak jajowaty - Rhus ovata

Sumak całolistny - Rhus integrifolia

Sumak (Rhus)

Sumak (Rhus)

Kilka uwag o budowie


Bogactwo gatunkowe rodzaju Rhus obejmuje gatunki charakteryzujące się przede wszystkim krzewiastym pokrojem. Przyjmują także formę niewielkich, bardzo malowniczych drzew a także pnączy. Sumaki posiadają płytki, ale za to rozległy system korzeniowy, wytwarzający liczne odrosty. Pędy zazwyczaj grube pokryte kutnerem, liście duże pierzaste. Rośliny zazwyczaj dwupienne o ciekawych wiechowatych kwiatostanach i jeszcze piękniejszych owocostanach.


Uwaga


Bardzo często można spotkać się z opinią, że sumak octowiec należy do roślin trujących. Nie jest to prawdą, ponieważ właściwościami trującymi charakteryzują się inne gatunki rodzaju. Z pewnością najpopularniejszym z nich jest sumak jadowity. Sama nazwa wskazuje na szkodliwość wspomnianej rośliny. Sok, który zawiera ma w składzie chemicznym substancje powodujące silne zmiany alergiczne. Podrażnienia, oparzenia, trudno gojące się rany, to efekt kontaktu soku ze skórą. Stanowi duże zagrożenie w przypadku spożycia liści oraz dostania się do oczu. Może dojść nawet do uszkodzenia rogówki. Z pewnością należy unikać bezpośredniego kontaktu z sokiem rośliny, który może zostać uwolniony już wiosną, podczas prac porządkowych. Pamiętajmy o rękawicach, czyszczeniu narzędzi oraz ubraniu ochronnym.

Sumak jesienią

Sumak jesienią

Sumak octowiec jako podstawowy przedstawiciel rodzaju


Pochodzący z Ameryki Północnej sumak octowy, to najczęściej uprawiany gatunek rodzaju. W swoich ojczystych stronach występuje na obrzeżach lasów, bezdrożach itp. Roślina zyskała popularność przede wszystkim ze względu na piękny, egzotyczny pokrój oraz niewielkie wymagania klimatyczno glebowe. Przybiera formę wysokiego krzewu bądź niewielkiego drzewka, osiągając do około 6 m wysokości. Jego pierzaste liście, sięgające nawet 50 cm, zachwycają aż do późnej jesieni. Sumak odurzający należy do roślin dwupiennych, a więc wyróżniamy okazy męskie i żeńskie. Kwiaty męskie, bardziej luźne i mniej dekoracyjne niż kwiaty żeńskie. Barwa kwiatów zielonkawa. Kwitną latem, a ich długość może sięgać nawet 20 cm długości. Po przekwitnięciu ukazują się bardzo dekoracyjne brunatnoczerwone, kolbowate owocostany. Pozostają na drzewie nawet przez całą zimę, także stanowiąc pewien walor dekoracyjny. Gatunek najpiękniej prezentuje się w okresie jesiennym, kiedy jego liście są mieszanką żółci, czerwieni oraz pomarańczy. W tym czasie sumaki sprawiają wrażenie jakby płonęły … Roślina bardzo ekspansywna!

Sumak - kwiat

Sumak - kwiat

Pozostałe wybrane gatunki rodzaju


Z pozostałych gatunków rodzaju Rhus warto wymienić sumaka wonnego R. aromatica, przybierającego formę szerokiego krzewu, mogącego osiągać nawet do dwóch metrów wysokości. Sadzony przede wszystkim na kamienistych, piaszczystych skarpach, zboczach, na których pełni rolę rośliny okrywowej. Liście trójlistkowe, kwiaty o niewielkich walorach dekoracyjnych. Sumak szkarłatny (gładki) jest bardzo zbliżony wyglądem do popularnego sumaka octowca, jednak charakteryzuje się brakiem owłosienia na pędach. Dorasta do 6 m wysokości i także może przybierać formę wysokiego krzewu bądź niewielkiego drzewka. Ciekawym przykładem sumaka jest  sumak pnący. Niewielki krzew osiągający do około 3 m wysokości, przy czym jego pędy pną się w górę za pomocą korzeni powietrznych.


Odmiana ‘Dissecta’


‘Dissecta’ piękniejsze oblicze sumaka octowca. Podobnie jak gatunek charakteryzuje się parasolowatą koroną, pięknym pokrojem. Podstawową różnicą pomiędzy gatunkiem a odmianą są postrzępione liście odmiany. Osiąga do kilku metrów wysokości i ma znaczne przyrosty roczne, choć słabiej rośnie od gatunku. Także nie ma wygórowanych wymagań, a najpiękniej zaprezentuje się jako soliter na tle, dobrze przystrzyżonego trawnika. Jesienią tak jak przystało na sumaka „zapłonie” i będzie zachwycać czerwonawymi owocostanami.

Sumak octowiec występuje także  w odmianie ‘Laciniata’, zresztą bardzo podobnej do  wcześniejszej odmiany.
Kilka lat temu w sprzedaży pojawiła się nowa odmiana sumaka octowca o nazwie Tiger Eyes 'Bailtiger'. Bardzo oryginalna odmiana, dużo niższa od poprzednich. Osiąga do około 2 m wysokości i charakteryzuje się jasnozielonymi liśćmi do złocistożółtych.

Sumak octowiec

Sumak octowiec

Walory dekoracyjne gatunku


Jak już wcześniej wspomniano sumak Rhus typhina ceniony jest przede wszystkim ze względu na swój pokrój, parasolowatą koronę, przebarwiające się jesienią liście oraz piękne brunatnoczerwone owocostany. Poza tym należy do roślin mało wymagających, co przy tak znaczącej dekoracyjności sprawia, że sumak octowiec powinien częściej gościć w otaczającym nas krajobrazie.

Jego największą wadą jest krótkowieczność. Niestety po kilkunastu latach najczęściej zaczyna próchnieć. Sumak octowiec przeżywa maksymalnie do około 30 lat.


Wymagania i pielęgnacja


Rhus typhina należy do najmniej wymagających roślin drzewiastych, uprawianych w naszych ogrodach. W pełni mrozoodporne, wytrzymałe na suszę oraz niesprzyjające warunki np. zanieczyszczenia powietrza. Preferują stanowiska suche oraz przepuszczalne. Wymagają jedynie w pełni nasłonecznionych stanowisk.

Sumak octowiec może być traktowany jako gatunek pionierski !

Sumak odurzający nie wykazuje  podatności ani na choroby, ani na szkodniki.

Sumak octowiec

Sumak octowiec

Problem z odrostami korzeniowymi


Największą wadą sumaka octowca jest wytwarzanie olbrzymich ilości odrostów korzeniowych, które powodują, że roślina rozłazi się, opanowując coraz to większą część ogrodu.

Należy wiedzieć, że problem pojawia się w  momencie ścięcia drzewa czy też uszkodzenia korzeni. Wówczas na potęgę wydaje nowe odrosty i rozłazi się. W takiej sytuacji wielu pozbywa się go z ogrodu, określając tak piękną roślinę jako ekspansywny chwast.

Z pewnością najlepiej uprawiać sumaka octowca na zadbanym i często koszonym trawniku, na którym odrosty korzeniowe nie będą miały szansy na zdominowanie terenu.


Rozmnażanie


Sumak octowiec bardzo łatwo rozmnożyć poprzez nasiona oraz licznie odrosty korzeniowe. Pamiętajmy, że przy rozmnażaniu generatywnym poprzez nasiona, należy je poddać stratyfikacji, na okres około pół roku, a więc do samej wiosny. Stratyfikację można przeprowadzić w lodówce, która zagwarantuje niższą, a zarazem stałą temperaturę.

Przy rozmnażaniu wegetatywnym, oddzielamy odrosty w okresie wiosennym i jesiennym. Ponieważ sumak wytwarza mnóstwo odrostów korzeniowych, jest to dość efektywny sposób rozmnażania.

Drzewo - Sumak

Drzewo - Sumak 

Zastosowanie


Sumak octowiec z pewnością powinien być częściej wykorzystywany przy aranżacji terenów zielonych miast, osiedli, parków itp. Ze względu na swój egzotyczny wygląd, będzie stanowił ciekawy akcent, o wysokich walorach dekoracyjnych, także w okresie zimowym. Bardzo często spotykany w ogrodach, a także na działkach. Ze względu na duże przyrosty roczne, do około 50 cm długości, polecany także do nowo zakładanych ogrodów. Sumaki zazwyczaj sadzimy pojedynczo jako solitery, wówczas najpiękniej prezentują się i stanowią ciekawy i bardzo wyrazisty akcent w ogrodzie.

Grzegorz Bogucki

Koniecznie zobacz