Jesteś tutaj:

Kosaciec (Irys) - uprawa, odmiany i rozmnażanie

Barwinek pospolity i inne odmiany
Hortensje ogrodowe - uprawa, pielęgnacja i odmiany
Lwia paszcza (Wyżlin)
Naparstnica - uprawa, odmiany i rozmnażanie
Narcyzy - uprawa i pielęgnacja
Paciorecznik (Kanna) w ogrodzie - uprawa i pielęgnacja
Trytoma groniasta (Kniphofia ogrodowa) - Płonąca Pochodnia

Kosaciec (Irys) - uprawa, odmiany i rozmnażanie

Kosaciec, znany bardziej pod nazwą – irys, jest wieloletnią rośliną zielną kłączową lub bulwiasto cebulową. Bylina ta pochodzi z obszarów strefy umiarkowanej półkuli północnej. Irys jest bardzo licznym rodzajem, obejmującym kilkaset gatunków o szczególnie skomplikowanej klasyfikacji botanicznej. Ze względu na dużą liczbę odmian oraz różnorodność kształtów i szeroką paletę barw, irysy zaliczają się do najbardziej cenionych, a tym samym najczęściej uprawianych bylin.


Uprawa


Kosaciec jest rośliną lubiącą ciepło, dlatego wymaga stanowiska słonecznego lub półcienistego. Dzięki temu mają lepszy przyrost, ładniejszą barwę kwiatów oraz kondycję kłączy. Irysy potrzebują dużo miejsca, wszelkie korzenie drzew i inne rośliny przeszkadzają im w prawidłowym rośnięciu, zabierając wodę i składniki mineralne. Idealna gleba dla tej rośliny powinna być ciepła i pulchna. Najlepiej ani za sucha, ani za wilgotna. Odczyn gleby, w którym irys rośnie najlepiej, to 5,5−6,5 pH. Gleba kwaśniejsza (poniżej 6 pH) jest mniej szkodliwa dla byliny niż zasadowa (powyżej 7 pH). Kosaciec lubi stoki lub tereny położone na pochyłości, dobrym miejscem są też podwyższone rabaty. Najlepszym czasem na sadzenie byliny jest lipiec i sierpień, najpóźniej należy to uczynić do 15 września. Po przekwitnięciu roślinę należy przesuszyć, odsłaniając lub wykopując cebulę, którą po oczyszczeniu przechowujemy w przewiewnym miejscu aż do czasu sadzenia.

Kosaćce żółte

Kosaćce żółte

Rozmnażanie


Irysy rozmnażamy poprzez podział kłączy. Latem, kiedy kwiaty przekwitną a liście znikną, oddzielamy młode cebulki od kłącza głównego. Tak uzyskane cebulki przechowujemy w suchym i przewiewnym miejscu. Sadzimy jej do ziemi jesienią na głębokość 5−8 cm. Dzięki temu zabiegowi byliny rosną szybciej, a kwiaty są pokaźniejsze.


Irysy cięte w wazonie

Irysy cięte w wazonie

Podział


Kosaćce są roślinnością o bardzo dużej różnorodności. Poszczególne grupy różnią się od siebie wyglądem i wymaganiami uprawy. Ze względu na rodzaj korzenia irysy dzielimy na kłączowe i cebulowe.


Kosaćce kłączowe


Do najpopularniejszych przedstawicieli tego rodzaju należy kosaciec bródkowy, syberyjski i żółty.

Kosaciec bródkowy (Iris hybrida)

Irys bródkowy charakteryzuje się dużymi i wielobarwnymi kwiatami. Górne płatki tego irysa tworzą kopułę, dolne płatki swobodnie zwisają w dół i pokryte są tzw. bródką, czyli włoskami w kolorze żółtym, pomarańczowym lub białym. Kłącza należy sadzić płytko, tak aby jego górna część była zrównana z powierzchnią ziemi. W zależności od odmiany charakteryzują się różnym czasem kwitnienia – od końca maja po drugą dekadę czerwca. Wysokość jaką osiąga kosaciec bródkowy to od 60 do 120 cm.

Irys (kosaciec) - kwiat

Irys (kosaciec) - kwiat

Kosaciec syberyjski (Iris sibirica)

Irys syberyjski należy do kosaćców bezbródkowych, ponieważ nie posiada na dolnych płatkach tzw. bródki, czyli włosków. Bylina ta kwitnie pod koniec maja lub na początku czerwca. Jego kwiaty mają kolor fiołkowoniebieski, ale istnieją odmiany o kwiatach białych i fioletowych. Płatki kwiatów są węższe niż u irysa bródkowego. Liście ma długie i wąskie, na kształt źdźbła trawy. Kosaćce syberyjskie są bardzo trwałe. Mogą rosnąć na jednym stanowisku przez wiele lat. W Polsce rosnący dziko irys syberyjski znajduje się pod ochroną.

Kosaciec żółty (Iris pseudacorus)

Irys żółty rośnie dziko w Europie, Zachodniej Azji oraz północno-zachodniej Afryce. W Polsce występuje na terenach podmokłych, łąkach i w pobliżu cieków wodnych, a nawet w wodach stojących lub słabo płynących do głębokości ok. 30 cm. Kwiatostany ma duże i pojedyncze (o średnicy od 5 do 18 cm) lub składające się z dwóch trójpłatkowych członów okwiatu. Irys żółty kwitnie około tygodnia, w okresie pomiędzy majem a lipcem.

Kosaćce (Irysy)

Kosaćce (Irysy)



Kosaćce cebulowe


Kosaćce cebulowe dzieli się na trzy grupy: Juno, Reticulata i Xiphium.

Grupa Juno

Irysy z tej grupy osiągają wysokość 45−60 cm. Z gładkiej cebuli wyrastają korzenie oraz pęd, na który się składają dwa rzędy mieczowatych liści oraz od 3 do 7 kwiatów. Odmiana ta dobrze znosi wysokie temperatury, ale nie jest mrozoodporna. Cebule sadzi się w glebie piaszczystej na głębokości 10−12 cm. Na jednym stanowisku żyją od 3 do 5 lat. Irysy Juno najlepiej sprawdzą się w ogródkach skalnych oraz w sąsiedztwie innych roślin cebulowych. Najpopularniejsi przedstawiciele tego gatunku to m.in. I. bucharica, I. magnifica, I. aucheri.

Kosaćce (Irysy)

Kosaćce (Irysy)

Grupa Reticulata

Do tej grupy należą rośliny niskie, wcześnie kwitnące. Cebulę irysa sadzimy na stanowisku słonecznym, w glebie przepuszczalnej na głębokości 5−8 cm. Ze względu na ich wczesne kwitnienie doskonale nadają się do posadzenia w miejscach szczególnie wyeksponowanych w ogrodzie, w ogródkach skalnych lub w dużych doniczkach. Najczęściej uprawianymi gatunkami tej grupy są: I. danfordiae, I. reticulata.

Grupa Xiphium

Obecnie z tej grupy irysów hoduje się głównie Iris hollandica, który uprawia się w szklarniach przez cały rok na kwiaty cięte lub tradycyjnie – w ogrodach. Roślina osiąga wysokość od 40 do 80 cm. Na pędzie wyrastającym z cebuli pojawiają się mieczowate liście i jeden biały, żółty, niebieski, niebieskofioletowy lub wielobarwny kwiat. Irys kwitnie od czerwca do lipca, a jego cebule sadzimy na przełomie października i listopada na głębokość 8−10 cm, zachowując 10−15 cm odstęp.

Różnorodność odmian, a tym samym wielość kolorów irysów, sprawia, że byliny te często są ozdobą przydomowych ogrodów i skalniaków.

Zdjęcia Kosaćców (Irysów)

 

Kosaciec (Irys) - kwiat

Kosaciec (Irys) - kwiat

Kosaćce (Irysy)

Kosaćce (Irysy)

Kosaciec (Irys)

Kosaciec (Irys)

Tekst: Edyta Fijołek
 

Koniecznie zobacz