Jesteś tutaj:

Kalatea (Calathea) - odmiany, uprawa i pielęgnacja

Aloes - uprawa
Difenbachia - kwiat doniczkowy z pięknymi liśćmi
Dracena wonna
Fikus (Figowiec) sprężysty
Frizea (Vriesea) - egzotyczna roślina doniczkowa
Grubosze - odmiany, uprawa i pielęgnacja
Jukka (Yucca) - pupularna roślina domowa
Kalatea - Ostrzeszyn (Calathea)
Maranta (Marantaa) - urokliwy kwiat doniczkowy
Niecierpek balsamina
Wilczomlecz lśniący (Korona cierniowa)
Zroślicha (Syngonium) - ciekawa roślina doniczkowa

Kalatea (Calathea) - odmiany, uprawa i pielęgnacja

Stopień dekoracyjności roślin doniczkowych, uprawianych w mieszkaniu, zazwyczaj uzależniony jest od rodzaju, barwy, wielkości kwiatów, a także liści. Rośliny dekoracyjne z kwiatów to m.in. hibiskus, gardenia, cyklamen perski, anturium, pokrzywiec, kliwia pomarańczowa, cymbidium, dendrobium, hipeastrum, Phalaenopsis, fiołek afrykański, skrętnik. W przypadku roślin dekoracyjnych  z liści, warto wymienić m.in. dracenę, jukę, zroślichę, fikusy, szeflerę, monsterę, sansewierię, filodendrony, fitonie, begonie, difenbachę, palmy i wiele innych.

Ci, którzy cenią rośliny ozdobne, charakteryzujące się dekoracyjnymi liśćmi, powinni zwrócić uwagę na Calathea. Ta niezwykła roślina jest bardzo efektowna, mimo tego, że jej wyjątkowość zazwyczaj wynika z barwnych, egzotycznych liści.

Kalatee należą do wymagających roślin, które bez prawidłowych warunków  oraz pielęgnacji tracą na swojej dekoracyjności, a w ostateczności nawet zamierają. Aby cieszyć się pięknem tej rośliny, należy zapewnić jej jak najbliższe optymalnym warunki do rozwoju, a poza tym doglądać, pielęgnować, czuwać nad jej zdrowotnością.


Marantowate …


Rośliny marantowate skupiają setki gatunków roślin wieloletnich, zaliczanych do rodziny Marantaceae. Wiele z nich to cenione rośliny ozdobne, uprawiane m.in. w mieszkaniach. Egzotyczne piękno przyciąga wielu, a największe uznanie zyskała tytułowa Calathea oraz Maranta (np. Maranta leuconeura ‘Erythroneura’). Calathea i Maranta, to rodzaje. Najwięcej reprezentantów posiada rodzaj Calathea, a do  najpopularniejszych gatunków tego rodzaju  należy Calathea lancifolia oraz Calathea makoyana.

Kalatea


Kalatea

Calathea - kilka uwag o rodzaju


Kalatee przywędrowały do nas z ciepłych i wilgotnych lasów tropikalnych Ameryki Południowej i Północnej, będąc jednym z wielu barwnych i wyjątkowych akcentów tego wiecznie zielonego lasu. Kalatea często jest mylona z marantą, ale to dwa odmienne rodzaje roślin, oba niezwykle dekoracyjne.

Rodzaj obejmuje liczne gatunki roślin zielnych, wiecznie zielonych bylin, które w naszym klimacie traktowane są jako rośliny ozdobne, uprawiane w domu, natomiast w krajach charakteryzujących się cieplejszym klimatem, mogą być traktowane jako rośliny ogrodowe. Podstawowym walorem tych roślin są niezwykle dekoracyjne liście, zmienne pod względem kształtu oraz barwy (owalne do bardziej lancetowatych). Liście osadzone na długich ogonkach, z przebarwieniami-  zmiennym rysunkiem zależnie od gatunku (m.in. biało paskowane, wzorki, obrzeża w różnych odcieniach zieleni, fioletu, purpury, srebra, brązu). 

Kwiaty są niepozorne, zebrane w grona, często mało widoczne. Są jednak wyjątki, jak np. szczególnie uznany gatunek kalatea żółtawa (ostrzeszyn), która poza dekoracyjnymi liśćmi, zachwyca żółtopomarańczowymi kwiatami. Wśród licznych gatunków, występuje także kalatea o jadalnej części podziemnej oraz wiele innych gatunków o wartości użytkowej. Wysokość kalatei uprawianej w mieszkaniu jest zmienna i zazwyczaj mieści się w przedziale 30- 100 cm .


Wybrane gatunki rodzaju


Calathea ornata
Calathea allouia
Calathea cylindrica
Calathea crocata
Calathea acuminata
Calathea makoyana
Calathea orbifolia
Calathea lancifolia
Calathea louisae
Calathea bella
Calathea clossonii
Calathea leonia
Calathea picturata
Calathea rufibarba
Calathea majestica
Calathea argyraea
Calathea bachemiana
Calathea lietzei

Czy wiesz że…

Kalateę charakteryzują się obecnością na ogonkach liści poduszek stawowych, które umożliwiają zmianę położenia liści. Dzięki temu roślina ma możliwość efektywniejszego pochłaniania promieni słonecznych, ustawiając liście zgodnie z kątem padania promieni słonecznych.

Kalatea

Kalatea

Zróżnicowanie gatunkowe


Wiele z gatunków rodzaju Calathea to niezwykle dekoracyjne rośliny, które znalazły uznanie jako rośliny ozdobne.
Do najciekawszych gatunków zaliczymy: Calathea makoyana, Calathea lietzei, Calathea rufibarba, Calathea zebrina, Calathea picturata, Calathea majestica, Calathea crocata, Calathea lancifolia.


Wybrane gatunki rodzaju popularne jako rośliny ozdobne  
 

Calathea zebrina – gatunek kalatei jak sama nazwa wskazuje paskowany. Owalne liście, na górnej stronie zielone, z szerokim paskowaniem, natomiast spód jednolicie purpurowoczerwony. Jedna z najbardziej popularnych kalatei. Jej wysokość osiąga do kilkudziesięciu centymetrów.

Calathea crocata - zwana także kalateą żółtokwiatową, zachwyca dekoracyjnymi liśćmi oraz żółtopomarańczowymi kwiatami. Liście owalne, wydłużone, zielone, a od spodu ciemnoczerwone.

Calathea makoyana - również bardzo popularny gatunek kalatei. Jej owalne, duże liście są niezwykle dekoracyjne. Blaszka liściowa w odcieniach jasnej zieleni, barwy kremowej, na której znajdują się wyraźne, mniejsze lub większe, ciemne plamy.

Calathea picturata - zwana kalateą obrzeżoną, charakteryzuje się owalnymi liśćmi. Blaszka liściowa w jasnej zieleni i ciemnozielonym obrzeżem. Jedną z piękniejszych odmian tego gatunku jest ‘Argentea’, bardzo dekoracyjna odmiana o srebrzystych liściach z ciemnym, zielonym obrzeżem. Liście od spodu czerwonopurpurowe, osadzone na długich ogonkach.

Calathea rufibarba - gatunek o zielonych, lancetowatych liściach, delikatnie pofalowanych.

Calathea majestica - zwana kalateą ozdobną, jest jedną z wyższych gatunków kalatei, charakteryzującą się owalnymi liśćmi, osadzonymi na długich ogonkach, od spodu czerwonawe, a od góry ciemnozielone z białawymi do różowych paskami.

Calathea lancifolia - gatunek o lancetowatych liściach, od spodu purpurowoczerwonych, a od góry zielonych z ciemniejszymi plamkami. Gatunek bardzo często uprawiany w mieszkaniach i ceniony za swoją dekoracyjność.

Calathea lietzei - gatunek o liściach z rysunkiem w jasnym i ciemnym odcieniu zieleni. Od spodu liście czerwonopurpurowe.

 

Ogólne warunki uprawy


Stanowisko

Kalatea wymaga stanowisk jasnych do półcienistych, które będą osłonięte przed bezpośrednim nasłonecznieniem. Na zbyt słonecznym stanowisku, liście stają się blade, mało wyraziste, a do tego może dojść do poparzeń słonecznych. Ustawione w zbyt ciemnym pomieszczeniu, nie będą się ładnie wybarwiać. Unikajmy przeciągów, dużych wahań temperatury, gdyż kalatee tego nie lubią.

Podłoże

Pochodzące z tropikalnych lasów kalatee, wymagają podłoża zbliżonego do tego, które mają do dyspozycji na dnie lasu, a więc próchniczego, lekko kwaśnego, a jednocześnie przepuszczalnego. Najlepiej przygotować mieszankę złożoną z torfu, ziemi liściowej, rozdrobnionej kory czy też żwirku, a nawet piasku. Przygotowana mieszanka zapewni odpowiednią przepuszczalność podłoża. Mimo przepuszczalności, przy przesadzaniu nie zapomnijmy także o drenażu.

Przesadzanie

Kalateę przesadzamy w razie potrzeby, zazwyczaj raz na rok, na wiosnę, wymieniając roślinie stare podłoże na nowe. Podczas przesadzania należy uważać, aby nie uszkodzić części podziemnej. W celu odmłodzenia rośliny, można ją podzielić.

Temperatura

Kalatea dobrze rośnie w temperaturze 18-25°C, a więc temperatura pokojowa jak najbardziej jej służy. Problemem jest suche powietrze, zwłaszcza w okresie grzewczym, jeżeli w mieszkaniu mamy centralne ogrzewanie. Pamiętajmy, że im wyższa temperatura tym wyższą wilgotność powietrza należy zapewnić roślinie. Górna granica temperatury, którą zniesie kalatea to prawie 30 °C. W okresie zimowym, temperatura nie powinna spadać poniżej 16°C. Roślina zniesie chwilowy spadek temperatury, ale starajmy się, aby do takich sytuacji nie dochodziło.

Kalatea mix

Kalatea mix

Nawożenie

Roślinę nawozimy umiarkowanie od wiosny do jesieni. Kalatee jest delikatna, tak więc obfite nawożenie nawozami mineralnymi, zakończy się zasoleniem podłoża, na które kalatee są wrażliwe. Częstotliwość nawożenia dwa razy na miesiąc, przy mniejszej dawce niż zalecana na opakowaniu (o połowę mniejsza). Rozwiązaniem problemu z zasoleniem podłoża jest stosowanie nawozów organicznych, których nie brakuje w sklepach ogrodniczych.

Podlewanie i wilgotność powietrza

Kalatee to rośliny wymagające wysokiej wilgotności powietrza, dlatego też w przypadku, kiedy trafiają do ciepłych i suchych mieszkań, zaczynają zasychać im liście, rośliny marnieją, a ostatecznie zamierają. Podłoże powinno być lekko, ale stale wilgotne, nie mokre. Luźna struktura podłoża oraz drenaż zapewnia odpowiednią przepuszczalność, dzięki temu część podziemna rośliny jest mniej narażona na zagniwanie. Oczywistym jest, że częstotliwość podlewania należy dostosować do panujących warunków, temperatury, pory roku- w okresie zimy ograniczamy podlewanie.

Stawiając roślinę w widnej łazience, zapewnimy jej przychylniejsze warunki do rozwoju. W innych pomieszczeniach, należy wykorzystać wszelkie sposoby, aby kalatea miała podwyższoną wilgotność.

Każdy miłośnik roślin dobrze zna te sposoby. Najpopularniejsze z nich to m.in. podstawka wypełniona keramzytem i wodą, zamgławianie rośliny, umieszczenie doniczki w większym pojemniku, wypełnionym wilgotnym torfem.

  • Ustawienie doniczki na podstawce wypełnionej keramzytem oraz wodą, ale w takiej ilości, aby dno doniczki się z nią nie stykało. Parująca woda pozytywnie wpływa na kalateę.
  • Zraszanie, a najlepiej codzienne zamgławianie rośliny jest jednym z najkorzystniejszych zabiegów, dzięki któremu roślina otrzyma dużą dawkę zbawiennej dla niej wilgotności. W okresie zimy, a więc spowolnionego wzrostu, zamgławianie ograniczamy, zależnie od warunków i potrzeb rośliny.
  • Ustawienie doniczki w większej doniczce, wypełnionej wilgotnym torfem.

Kalatee podlewamy i zamgławiamy wyłącznie letnią, odstaną i miękką wodą.

Pozostałe zabiegi pielęgnacyjne

W przypadku zakurzonych liści, delikatnie je oczyszczamy miękką, a zarazem wilgotną szmatką. Nie nabłyszczamy.
Zasychające liście usuwamy, ale dopiero po całkowitym ich zaschnięciu.

Dokonując zakupu kalatei, wybierajmy okazy w pełni zdrowe, bez żadnych zmian na liściach, dokładnie sprawdzając roślinę pod względem obecności szkodników. Po przyniesieniu rośliny do domu, warto przetrzymać ją w osobnym pomieszczeniu, w którym roślina mogłaby się zaaklimatyzować w nowych warunkach, a poza tym byłby to czas na obserwację i sprawdzenie czy faktycznie zakupiona roślina jest w pełni zdrowa. Sporo szkodników atakujących nasze rośliny przynosimy z zewnątrz.

Kalatea kwitnąca

Kalatea kwitnąca

Rozmnażanie


Rozrośnięte kępy roślin dzielimy w okresie wiosennym na tyle części na ile pozwala wielkość kępy. Po wyjęciu rośliny z doniczki, część podziemną oczyszczamy z podłoża w takim stopniu, aby łatwiej było nam ją dzielić.


Kalatea - problemy

Choroby

Kalatee nie są szczególnie podatne na choroby, większym problemem są pojawiające się szkodniki. Przy zaniedbaniach mogą pojawić się choroby grzybowe np. szara pleśń.

Szkodniki

Ze szkodników, najczęstszym problemem są przędziorki. Z innych szkodników mogą pojawić się także mszyce, wełnowce, a nawet mączliki.

Pozostałe problemy     

W uprawie kalatei, problemem są przede wszystkim błędy uprawowe, bardzo często wynikające ze zbyt niskiej wilgotności podłoża oraz powietrza.

Do najczęstszych problemów zaliczymy m.in.
  • Blade liście mogą być oznaką zbytniego nasłonecznienia, natomiast w zbyt zacienionych pomieszczeniach, mniej efektowanie się wybarwiają.
  • Niewielkie przyrosty, słaby wzrost, może być oznaką braku nawożenia bądź niedostatecznego nawożenia, a także zbyt małej doniczki.
  • Zwieszające się liście, do tego zawijająca się blaszka liściowa jest oznaką zbyt suchego podłoża. Poza tym suche powietrze objawi się schnącymi końcówkami liśćmi.
  • Zbyt niska temperatura powietrza także powoduje zwijanie się liści.
  • Mokre podłoże może doprowadzić do zagniwania korzeni.
  • Nadmierne podlewanie objawia się m.in. żółkniejącymi liśćmi.

Kalatea mix

Kalatea mix

Zastosowanie


Kalatee to wyjątkowe rośliny, które sprawdzą się w klasycznych oraz nowoczesnych wnętrzach. Mogą zadziwiać ustawione pojedynczo, a także w licznej grupie roślin, także o dekoracyjnych liściach. W zróżnicowanych kompozycjach, panuje przyjemniejszy dla tych roślin mikroklimat, dzięki któremu kalatea będzie lepiej się rozwijać i nie będzie aż tak narażona na wiele negatywnych czynników, o których już wcześniej wspomniano.

Odpowiednie miejsca dla kalatei to pomieszczenia o podwyższonej wilgotności. Z pewnością można wykorzystać widną łazienkę, a także ogrody zimowe, okna kwiatowe, szklarnię.


Uwagi końcowe


W przypadku roślin uprawianych w pojemnikach, bardzo istotną kwestią jest także odpowiednia stylistyka donic. Jeżeli chodzi o kalatee, pojemniki nie powinny być zbyt „krzykliwe”, gdyż egzotyczne rośliny są na tyle wyraziste, że w zupełności wystarczą donice w barwach mało wyrazistych czy też neutralnych. Kalatee świetnie prezentują się w donicach białych bądź kremowych, zwykłych, bez dodatkowych dekoracji.

Grzegorz Bogucki

Koniecznie zobacz