Jesteś tutaj:

Formowanie i przycinanie bukszpanu

Bukszpan - uprawa, przycinanie, rozmnażanie i choroby
Pielęgnacja bukszpanu - najważniejsze zagadnienia
Przycinanie krzewów
Rozmnażanie bukszpanu - skuteczne techniki
Sadzenie bukszpanu - kiedy, jak i gdzie?
Żywopłot z bukszpanu - efektowny i praktyczny

Formowanie i przycinanie bukszpanu

Zimozielone, formowane krzewy ozdobne to ważny element wielu założeń ogrodowych czy parkowych. Jednym z chętniej sadzonych krzewów tego rodzaju w kompozycjach ogrodowych jest bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens), zwany również zwyczajnym. Jego poszczególne odmiany nadają się do nasadzeń obwódkowych i żywopłotowych, m. in. w ogrodach angielskich oraz w stylu formalnym i  renesansowym. Do tego celu stosowane są również odmiany bukszpanu drobnolistnego (Buxus microphylla). Dzięki dużej elastyczności pędów i zdolności regeneracyjnej można tworzyć z nich figury geometryczne – kule, stożki, sześciany – oraz bardziej skomplikowane formy w kształcie przedmiotów lub zwierząt. Podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym w uprawie krzewów zimozielonych, w tym m. in. bukszpanu jest formowanie i przycinanie. Cięcie bukszpanu wykonane z dużą precyzją w odpowiednim terminie, z zastosowaniem dobrych narzędzi, pobudza rośliny do wzrostu i pozwala nadać krzewom pożądany pokrój.


Jak przycinać bukszpan?


Zabieg formowania pobudza bukszpany do intensywnego wzrostu i daje okazję do zmiany ich kształtu. Cięcie powinno być gładkie, bez ran i zagnieceń, wykonane pewnie i szybko. W zależności od zamierzonego celu bukszpany tniemy na różny sposób. W przypadku pojedynczych krzewów najpierw przycinamy wierzchołki, a następnie boki krzewu. Młode, niedawno posadzone okazy, które nie osiągnęły oczekiwanej wysokości, należy przycinać słabiej – skracać młode przyrosty o 1/2-1/3 długości. Natomiast starsze można ciąć bardziej intensywnie, wycinając prawie całe jednoroczne przyrosty pędów. Najstarsze gałęzie należy ciąć tylko w szczególnych przypadkach, na przykład gdy przemarzną. Jeśli któryś pęd uschnie, należy go usunąć, a pozostałe kształtować tak, by wypełniły lukę po ubytku. W trakcie zabiegów obszar wokół krzewów można wyłożyć agrowłókniną lub innym materiałem, na którym będą zbierały się opadające fragmenty pędów.

Bukszpany przycięte w kulę

Bukszpany przycięte w kulę


Figury geometryczne


Z bukszpanów można tworzyć kształty geometryczne takie jak sześciany, prostopadłościany, kule, piramidy, stożki i spirale. W celu uformowania kuli z bukszpanu rozpoczynamy od dolnych partii i stopniowo przemieszczamy się ku górze, usuwając wystające pędy. Następnie przycinamy górną część, która decyduje o wysokości, a w końcowym etapie dokonujemy cięcia boków wpływających na szerokość kuli. Proporcje między szerokością a wysokością można wyznaczyć przy pomocy miarki. Często sadzi się kilka małych krzewów (jeden na środku, reszta wokół) i stopniowo je formuje na kształt kuli. Kule, sześciany i piramidy ukształtować można przy pomocy gotowego lub wykonanego samodzielnie stelaża z drutu o grubości 4 mm lub cienkiej ale trwałej siatki. Końce szablonu wbijamy po dwóch przeciwległych stronach u nasady krzewu i w miarę strzyżenia przestawiamy. Wraz ze wzrostu bukszpanu, należy systematycznie usuwać pędy wyrastające poza stelaż, aż do czasu uzyskania odpowiedniej gęstości rośliny. Formę spirali można utworzyć przy pomocy specjalnych taśm, które wyznaczają przebieg spiralnych wypukłości. W tym przypadku należy usuwać gałęzie pomiędzy skrętami. Stożek lub piramidę kształtuje się również za pomocą bambusowych tyczek lub metalowych prętów, które wbija się w ziemię i łączy na szczycie. Cięcia przeprowadza się wzdłuż krawędzi utworzonej konstrukcji. Aby uzyskać idealny kształt, co jakiś czas należy ocenić krzewy z pewnej odległości.

Efektownie przycięte bukszpany

Efektownie przycięte bukszpany


Rzeźby z bukszpanu


Rzeźby roślinne zwane topiarami formuje się również przy pomocy gotowych szablonów. Często są to figury zwierząt lub przedmioty, utworzone z jednego lub kilku skomponowanych ze sobą krzewów. Przydatne do tego celu są bukszpany szczepione na pniu. W przypadku formowania rzeźb trzeba wycinać każdy pęd wpływający na deformację zamierzonego kształtu. Utworzenie rzeźby z bukszpanu wymaga dużej precyzji i doświadczenia, a także cierpliwości, gdyż ostateczny kształt możemy otrzymać dopiero po kilku latach.

Bukszpan przycięty spiralnie

Bukszpan przycięty spiralnie


Żywopłot z bukszpanu


Na żywopłoty formowane przeznaczone są odmiany bukszpanu o pokroju drzewiastym (var. arborescens, Graham Blandy, Raket). Formowanie żywopłotu z bukszpanu rozpoczynamy od wyrównania górnej części, a następnie przystępujemy do przycinania ścian bocznych. Żywopłot powinien mieć w przekroju kształt trapezu, aby do pędów dochodziło jak najwięcej światła.

Bukszpany kuliste

Bukszpany kuliste


Obwódki, rabaty węzłowe


Do kształtowania niskich żywopłotów obwódkowych i rabat węzłowych przeznaczone są odmiany karłowe bukszpanu tj. Suffruticosa, Blauer Heinz, Faulkner, Winter Gem, Sunny Side. Krzewy w nasadzeniach obwódkowych formuje się na kształt prostokąta. Niskie żywopłoty w formie węzłów są podcinane i wiązane taśmą w taki sposób, że sprawiają wrażenie owijających się wzajemnie wstęg zieleni. Silniej tnie się krzewy w miejscach gdzie węzły krzyżują się ze sobą.

 

Zobacz także: Przycinanie krzewów

 

Drzewko bonsai


Bukszpan to również dobry materiał do kształtowania drzewek bonsai. Cięcie zasadnicze jest zabiegiem niezbędnym, który nadaje drzewku odpowiedni pokrój. U tych form należy dwa razy do roku uszczykiwać nowe przyrosty, które pojawiają się w okresie wiosennym i letnim. Aby nadać charakterystyczny kształt, pędy nagina się poprzez drutowanie.

Bukszpan - kula

Bukszpan - kula


Kiedy przycinać bukszpan?


Świeżo posadzone rośliny przycina się dopiero, gdy się przyjmą. Cięcie formujące bukszpanów wykonuje się po raz pierwszy wczesną wiosną (marzec-kwiecień), a kolejny raz pod koniec czerwca. W terminie wiosennym usuwa się również pędy przemarznięte i uszkodzone. Dwukrotne cięcie wymagane jest również u drzewek bonsai. Dodatkowe cięcie zagęszczające u bardziej skomplikowanych figur oraz w założeniach obwódkowych i węzłowych można zastosować pod koniec sierpnia. Terminu letniego nie należy zbytnio opóźniać, aby krzewy zdążyły zdrewnieć przed zimą. Trzykrotne cięcie przeprowadzamy również u roślin sadzonych w pojemnikach. Starsze, duże okazy oraz już uformowane żywopłoty mogą być cięte tylko raz w roku – pod koniec czerwca. Strzyżenie i cięcie bukszpanów najlepiej przeprowadzać przy pochmurnej i ciepłej pogodzie. Należy wystrzegać się dni bardzo słonecznych, aby rośliny nadmiernie nie przeschły.


Narzędzia do strzyżenia bukszpanu


W sklepach ogrodniczych dostępnych jest wiele narzędzi do przycinania oraz formowania bukszpanu. Do tego celu używa się nożyc z długim ostrzem, w tym manualnych lub wyposażonych w akumulator, bądź silnik elektryczny lub spalinowy. Do wykonania prostych form wystarczy porządny ogrodowy - sekator jednoostrzowy. Natomiast nożyce akumulatorowe dwuostrzowe szczególnie  przydają się, gdy mamy w ogrodzie wiele obwódek lub dekoracyjnych brył. Do cięcia figur z bukszpanu przydatne mogą być także bardzo ostre nożyce owczarskie. Starsze pędy o twardym drewnie i gęste żywopłoty lepiej przycinać sekatorem mechanicznym jednoostrzowym, ustawiając ostrze do środka krzewu. Cięte bukszpany wymagają zasilania nawozami wieloskładnikowymi wczesną wiosną oraz na początku lata. Najlepiej zacząć od tworzenia prostych form w kształcie kuli i niskich obwódek, a z czasem w miarę nabierania wprawy, możemy podjąć się skomponowania zielonej bukszpanowej rzeźby.

Anna Jędrzejewska
 

Koniecznie zobacz