Jesteś tutaj:

Dereń jadalny (właściwy) - uprawa i odmiany

Cytryniec chiński - uprawa i właściwości
Dereń biały - odmiany, uprawa, cięcie i rozmnażanie
Dereń kousa - sadzenie, uprawa, odmiany i rozmnażanie
Dereń kwiecisty - niesamowity krzew. Jak uprawiać i pielęgnować?
Dereń rozłogowy - odmiany i uprawa
Jagoda kamczacka (borówka) - odmiany, uprawa i rozmnażanie
Kolcowój (Krzew Goji) - uprawa i jagody

Dereń jadalny (właściwy) - uprawa i odmiany

Dereń jadalny lub inaczej dereń właściwy (Cornus mas) to bardzo cenny, a jednak nieco zapomniany krzew owocowy z rodziny dereniowatych. Dawniej sadzony w wielu ogrodach i parkach, obecnie spotykany dość rzadko. Warto jednak sobie o nim przypomnieć, gdyż nie tylko rodzi bardzo wartościowe owoce, ale może być  również ciekawym krzewem ozdobnym.


Wartości odżywcze owoców


Czerwone, podłużne i mięsiste owoce (pestkowce), zwykle koloru intensywnie czerwonego (u odmian mogą być bordowe, żółte lub białe), dojrzewają pod koniec sierpnia lub we wrzesniu i są nie tylko bardzo dekoracyjne, ale także jadalne. Wprawdzie spożywanie ich na surowo jest dość trudne, gdyż mają cierpki i kwaskowaty smak, ale za to znakomicie nadają się na rozmaite przetwory. Można z nich przyrządzać konfitury, dżemy, kompoty, marmolady oraz soki. Są też podstawowym składnikiem niezwykle popularnej i cenionej nalewki tzw. dereniówki. Owoce derenia można też suszyć i pić pod postacią herbatki, a także przyprawiać nimi marynaty przeznaczone do ciemnych mięs.

Zarówno w postaci surowej jak i suszonej są bogatym źródłem witamin (przede wszystkim C, P, A), garbników, kwasów organicznych, soli mineralnych, pektyn i olejków eterycznych, a więc znakomicie uzupełniają naszą dietę w wartościowe składki odżywcze.


Dereń jadalny - owoce

Dereń jadalny - owoce

Charakterystyka wyglądu


Wygląd i pewne cechy morfologiczne sprawiają, że dereń jest krzewem bardzo dekoracyjnym. Początkowo ma pokrój wzniesiony, z wiekiem jednak staje się coraz bardziej rozłożysty. Brązowo-zielona kora pokrywająca pędy, ma tendencję do łuszczenia się, co daje ciekawy efekt wizualny. Krzewy zakwitają bardzo wczesną wiosną, jeszcze przed pojawieniem się liści (III – IV), a ich pachnące, żółte, niewielkie kwiatki, zebrane w kuliste kwiatostany, są jednym z pierwszych zwiastunów zbliżającej się wiosny. Są one również cennym źródłem pokarmu dla pszczół i wielu innych owadów zapylających, gdyż poza zapachem wydzielają sporo miododajnego nektaru. Po ich przekwitnięciu na roślinie zaczynają pojawiać się jajowato-eliptyczne, zielone liście (od spodu pokryte meszkiem), które jesienią zmieniają barwę na pomarańczowo-brązowo-czerwoną. Wraz z dojrzałymi, czerwonymi owocami, stanowią w ogrodzie ciekawy, barwny akcent.

Dereń jadalny

Dereń jadalny

Wymagania uprawowe


Dereń jadalny jest krzewem bardzo łatwym w uprawie, gdyż nie ma szczególnych wymagań środowiskowych. Oczekuje wprawdzie miejsc słonecznych i żyznej, zasobnej w wapń  oraz składniki pokarmowe gleby, ale w miejscu półcienistym i na słabszym podłożu też sobie poradzi. Jedynie w cieniu rośnie słabiej i wydaje mniej owoców. Dereń jest stosunkowo odporny na suszę oraz mróz, co w naszym kapryśnym klimacie jest cechą niezwykle pożądaną. Dobrze też znosi zanieczyszczenia miejskie, dlatego poleca się go do nasadzeń parkowych. Pewien kłopot może natomiast sprawić wielkość derenia, który zwykle dorasta do wysokości 7- 9 m. Ponieważ jednak dobrze znosi cięcie, jego wzrost oraz pokrój można w pewnym stopniu kontrolować. Z tego względu poleca się go do nasadzeń żywopłotowych. Ważne jest tylko, aby cięcie wykonać latem, gdyż zabieg przeprowadzony wiosną, powoduje intensywny wyciek soków tzw. „płakanie pędów”. Dereń nie jest szczególnie podatny na ataki chorób i szkodników, dlatego nie wymaga jakichś szczególnych środków ochrony.


Rozmnażanie


Derenie można uzyskać zarówno przez wysiew nasion (konieczna stratyfikacja w niskich temperaturach), jak również za pomocą sadzonek pędowych, odkładów oraz okulizacji. Najdłużej czeka się na rośliny rozmnażane z nasion, gdyż mają one tendencję do zalegania w glebie nawet przez kilka lat po wysiewie. Poza tym bardzo późno wchodzą w okres owocowania (kolejne 5-6 lat). Z tego powodu poleca się więc pozostałe metody rozmnażania.

Dereń jadalny - owoce

Dereń jadalny - owoce

Odmiany


Mimo iż dereń jadalny nie jest szczególnie popularnym krzewem, doczekał się wielu odmian, z których godne polecenia są między innymi: „Elegantnyj” (odm. bardzo wczesna, plenna, o niewielkich rozmiarach, rodząca duże, ciemnoczerwone owoce, które po dojrzeniu nie obsypują się z gałązek), „Macrocarpa” (o dużych, smacznych, późno dojrzewających owocach, bardzo plenna), „Jolico” (odmiana bardzo późna, obcopylna, rodząca duże, ciemnoczerwone owoce), „Szafer” (odmiana o ciemnoczerwonych owocach, niezwykle smaczna, dość słodka i zasobna w antocyjany oraz witaminę C), „Flava” (o jasnożółtych, smacznych owocach, w smaku przypominająca ananasa, rośnie dość silnie i niezbyt obficie plonuje), „Swietljaczok” (to odmiana o bardzo dużych, czerwonych owocach, które nie obsypują się po dojrzeniu), „Aurea” (to przede wszystkim odmiana ozdobna, o pięknym, żółtym zabarwieniu wiosennych liści, owoce małe, szybko opadające po osiągnięciu dojrzałości), „Variegata” (kolejna odmiana ozdobna, o pięknych, biało-zielonych liściach, dająca jednak niewielki plon owoców, z małą ilością miąższu).

Autor: Katarzyna Józefowicz


Koniecznie zobacz