Jesteś tutaj:

Cytryniec chiński - uprawa i właściwości

Berberys (Kwaśnica) - gatunki, uprawa, rozmnażanie i cięcie
Kolcowój (Krzew Goji) - uprawa i jagody
Miechunka rozdęta i peruwiańska - uprawa i zastosowanie
Miskant - niezwykle ozdobna trawa
Naparstnica - uprawa, odmiany i rozmnażanie
Nasturcja większa
Tunbergia - oryginalne pnącze

Cytryniec chiński - uprawa i właściwości

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis) wywodzi się z rodziny cytryńcowatych. Jego naturalnym środowiskiem są obszary północnych Chin, Półwysep Koreański oraz po części terytorium Rosji. Cytryńce to krzewy pnące, które owijają się pędami z sezonowymi liśćmi. Rośliny z tego rodzaju są rozdzielnopłciowe (jedno- lub dwupienne). W Polsce uprawia się cytryniec chiński, a czasem cytryniec czerwonokwiatowy. Cytryniec chiński popularny jest jako roślina ozdobna i w takim celu zazwyczaj uprawiany, ale nie należy zapominać o jego właściwościach leczniczych. W celach przemysłowych wykorzystywane są owoce rośliny oraz liście i kora.


Charakterystyka


Cytryniec jest dwupiennym pnączem (osobniki męskie i żeńskie), którego pędy osiągają długość 10−15 m. W ciągu jednego roku krzew wydłuża się o 1 m. Uprawiany jest przede wszystkim jako owocowy krzew. Jego owocami są małe czerwone jagody zebrane w długie (do 10 cm) i ciasne grona. Jasnozielone liście o wydłużonym kształcie są ostro zakończone i rosną na długich, cienkich patyczkach wyrastających z pędu. Po roztarciu wydają przyjemny zapach. W okresie jesiennym liście wybarwiają się na odcień żółty. Wonne są również białawe kwiaty, które zwisają z kątów liści. Ich szypułki wydłużają się wraz z dojrzewaniem czerwonych soczystych jagód. Cytryniec chiński kwitnie na przełomie maja i czerwca, a owocuje od połowy sierpnia do połowy września. Jest rośliną całkowicie odporną na mróz.

Cytryniec chiński

Cytryniec chiński


Uprawa


Do uprawy cytryńca chińskiego najlepszym podłożem są gleby żyzne, zasobne w próchnicę, wilgotne, ale przepuszczalne, które nie są zbyt zwięzłe. Glebą spełniającą te wymogi jest np. piaszczysto-gliniasta. Stanowisko dla tego gatunku powinno być słoneczne, ale nie w ostrym słońcu, lub półcieniste. Dobrym miejscem będzie strona północno-wschodnia lub północno-zachodnia. Najważniejsze jest to, aby miejsce było osłonięte, ponieważ silny wiatr niekorzystnie wpływa na wzrost pnączy oraz rozwój liści i owoców. Rośliny sadzi się w uprzednio wykopanym głębokim dole z wykonanym drenażem. Drenaż może składać się z trzech warstw: warstwy kamieni, warstwy gałęzi i łodyg oraz warstwy piasku, pokrytych ziemią uprawną. Aby zachować odpowiednią wilgotność podłoża i zabezpieczyć je przed wysychaniem oraz w celu ochrony korzeni i nasady rośliny, warto obsypać ją korą lub specjalną mieszanką. Przez pierwsze 2−3 lata uprawy trzeba pozwolić roślinie na swobodny wzrost. Po upływie tego czasu należy wybrać od jednego do trzech pędów, które przywiązuje się do podpórki w celu wymuszenia pionowego wzrostu. Rolę podpórki mogą spełniać specjalne gotowe konstrukcje lub też samodzielnie wykonane z listewek i przełożone sznurkiem bądź drutem podpory. Pielęgnacja pnącza polega na regularnym, według zasady dużymi ilościami, podlewaniu. Roślina bowiem nie toleruje suszy. Kiedy cytryniec się dobrze rozwinie, zazwyczaj w drugim roku uprawy, wymaga zasilania nawozami wieloskładnikowymi, najlepiej o wydłużonym działaniu. Przycinanie pnączy przeprowadza się wczesną wiosną. Cięcie obejmuje jedynie zeszłoroczne pędy boczne nad 12.−15. oczkiem oraz słabe i chore pędy.


Rozmnażanie


Cytryniec rozmnaża się z nasion i sadzonek, ale oba sposoby uprawy są bardzo pracochłonne i ciężko z nich samodzielnie wyhodować młode rośliny. Warto pamiętać, że rośliny rozmnażane z nasion wytwarzają tylko jeden rodzaj kwiatów na roślinie – męskie lub żeńskie. Nasiona przeznaczone do wysiewu musza być moczone w wodzie przez około tydzień, czasem 10 dni. Po tym okresie mieszamy je z piaskiem w proporcji 1:3 i wstawiamy do pomieszczenia o temperaturze pokojowej. Przechowujemy je tak przez miesiąc, pamiętając o zwilżaniu co dwa dni. Konieczne jest wykonanie zabiegu stratyfikacji, w tym celu można wykorzystać lodówkę (około 2 miesiące) lub, w okresie zimowym, śnieg (nasiona trzymamy około miesiąca). Tak przygotowane nasiona wysiewamy do specjalnej ziemi lub torfu na głębokość do 2 cm. Podrośnięte roślinki wysadzamy bezpośrednio na miejsce stałe. Cytryniec jest rośliną obcopylną, dlatego do zapylenia kwiatów wymagany jest pyłek z innego egzemplarza pnącza. Roślinę rozmnaża się także przez odkłady – zwykłe, płaskie, powtarzane lub pionowe. Zabieg ten polega na przygięciu jednego z pnączy do podłoża i w miejscu stykania się pnącza i podłoża przysypanie go niewielką ilością ziemi. W takiej pozycji zostawia się pnącze na co najmniej rok, w tym czasie powinno wytworzyć korzenie. Następnie sadzonkę obcina się i wykopuje, zwracając uwagę na jej delikatne korzenie. Na koniec pozostaje tylko umieścić ją w specjalnie przygotowanym dołku z wykonanym drenażem.

Cytryniec chiński - owoce

Cytryniec chiński - owoce

Zastosowanie


Cytryniec chiński wydaje owoce wielkości jagód, które dojrzewają we wrześniu. Ich smak jest kwaśny ze względu na dużą zawartość kwasu cytrynowego i jabłkowego, a małej ilości cukrów. Są bogate w witaminę C (400−600 mg w 100 g), witaminę E, olejek eteryczny i szereg specyficznych związków, m.in. schizandrynę. Substancje te poprawiają krążenie krwi i pozytywnie wpływają na wzrok oraz wzmacniają system nerwowy. Owoce mogą być spożywane na surowo, a także jako dodatek do herbaty – wyciśnięty z nich sok z powodzeniem zastąpi cytrynę. Przetworzone w formie przecierów lub ususzone zachowują swoje właściwości i walory smakowe. Produkowane na ich bazie tabletki i nalewki wzmacniają organizm w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego, a także przyśpieszają gojenie się ran i chronią wątrobę. Z liści i kory cytryńca wytwarzana jest herbata posiadająca pozytywne właściwości.

Edyta Fijołek


Koniecznie zobacz